اعمال روز عاشورا

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، دهم ماه محرم سال ۶۱ هجری قمری، امام حسین (علیه السلام) و یارانشان، غریبانه به شهادت رسیدند. میزان جسارت و جنایتی که بر ایشان وارد شد، با هیچ مقیاس و منطقی، قابل توجیه نیست. از این روست که بعد از گذشت ۱۳۸۳ سال، شیعیان در سراسر دنیا، همه ساله به عزاداری و سوگواری برای آن حضرت و یارانشان می‌پردازند. علاوه بر سوگواری اعمال دیگری نیز برای شب و روز عاشورا ذکر شده است که در این مقاله قصد داریم به اعمال روز و شب عاشورا، نماز روز عاشورا و اعمال مکروه این روز بپردازیم. با ما همراه باشید.

اعمالی که انجام آنها در عاشورا کراهت دارد

بر طبق روایات، ابن زیاد و عمر بن سعد، پس از مشاهده سپاه اندک امام حسین (علیه السلام) به شادمانی پرداختند و پس از جنایاتی که در روز عاشورا، بر نوه پیامبر (صلی الله علیه و آله) و اهل بیت ایشان روا داشتند، به خاطر این پیروزی، روزه گرفتند تا به زعم خود، شکرگذاری نمایند؛ و نیز به جعل احادیث و نقل قول‌های کذب از زبان رسول خدا (صلی الله) پرداختند تا اذهان مسلمین را به انحراف کشیده و بر فضیلت این روز صحه بگذارند؛ لذا ائمه اطهار (علیهم السلام) برای نشان دادن نیات پلید آنان، تلاش بسیار نمودند و در جلسات مسلمین به روشنگری پرداختند تا مبادا حماسه عاشورا، طور دیگری به تصویر کشیده شود. نمونه اش هم افشاگری حضرت زینب (سلام الله) در کاخ یزید و خطابه طوفانی ایشان در برابر امویان…

از این رو، روزه گرفتن در روز عاشورا، مکروه بوده، به شیعیان سفارش شده تا با امساک از خوردن و آشامیدن بدون اینکه نیت روزه داشته باشند، با حسین (علیه السلام) و اهل بیت ایشان، همراهی نموده، در عزای ایشان به سوگ بنشینند. در روز عاشورا، همه محبان حق و حقیقت، در ماتم سید و سالار شهیدان به سوگ نشسته و عزادار پسر فاطمه (سلام الله علیها) هستند. در روزی که خاندان پیامبر گرامی اسلام، حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) و اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) داغدار و سوگوار سید الشهدا (علیه السلام) هستند، روا نیست کسی که ادعای محبت اهل بیت را دارد، روز خود را به خوشی و کسب منفعت بگذراند. از این رو، بر طبق روایات، پرداختن به کسب و کار و شوخی و خنده و شادمانی در این روز کراهت دارد.

اعمال روز عاشورا

«کل یومٍ عاشورا، کلُ ارضٍ کربلا» پس از واقعه عاشورا و بعد از رسوایی امویان، همه جا کربلا بود و همه روزها، عاشورا… شهادت ثار الله، با دنیا کاری کرد که از عهده هیچ سپاهی برنمی آمد. از همان موقع تاکنون، هرساله شکوه عزاداری‌های ابا عبذلله، همچون تازیانه بر پیکر تفکر اموی فرود آمده است. شیعیان و مریدان نهضت حسین (علیه السلام) با انجام اعمال سفارش شده ائمه اطهار (علیهم السلام) و سوگواری برای ایشان، از صف یزید و یزیدیان، برائت جسته، زیرِعلم امام حسین (علیه السلام) به تحصیل معرفت می‌پردازند. اعمالی که برای این روز، از احادیث و روایات به دست آمده از این قرار است:

عزاداری و سوگواری برای امام حسین (علیه السلام)

مستحب است در این روز برای سید الشهداء تعزیت و سوگواری کنید. طبق روایت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)، هر کس در ماتم حسین بگرید، آنچنان که اشک بر گونه هایش جاری شود، تمام گناهانش بخشیده می‌شود.

زیارت امام حسین (علیه السلام)

مستحب است در روز عاشورا، زیارت ابا عبد الله و برای آن پاداشی معادل پاداش حج و عمره مکرر و مرتبه شهدای بدر است. امام صادق (علیه السلام) در این باره می‌فرمایند: «من زار الحسین یوم عاشوراء، وجَبَت لهُ الجنة» کسی که حسین را در روز عاشورا زیارت کند، بهشت بر او واجب شود. [۶]قرائت زیارت عاشورا

امام صادق (علیه السلام) در حدیثی بر اهمیت و فضیلت بالای زیارت عاشورا تأکید فرموده‌اند: «هر کس بوسیله خواندن زیارت عاشورا، جدم حسین (علیه السلام) را زیارت کند، خواه دور باشد یا نزدیک، به خداوند سوگند می‌خورم که به همه حوائج مادی و معنوی اش می‌رسد».

در حدیث دیگری از ایشان برای کسی که در این روز زیارت عاشورا را می‌خواند، ثوابی معادل هزارهزار حسنه منظور شده است که هزار هزار سیئه را از وی دور می‌کند و مقام او را به اندازه هزار هزار مرتبه بالا می‌برد هم اندازه شهدای کربلا. [۷]قرائت زیارت عاشورا غیر معروفه

فضیلت و ثواب قرائت این زیارت، همانند زیارت عاشورا است.

قرائت زیارت وارث

این زیارت یکی از زیارات پر فضیلت است که قرائت آن در روز عاشورا بسیار توصیه شده است. در فضیلت آن، همین بس که امام صادق (علیه السلام) فرمودند: هر کس قصد زیارت جدم، حسین (علیه السلام) را دارد، زیارت وارث بخواند.

لعنت فرستادن بر قاتلان امام حسین (علیه السلام)

مستحب است در روز عاشورا، با گفتن هزار مرتبه «اللهم العن قتلة الحسین (علیه السلام)» برائت خود را از قاتلان ابا عبد الله اعلام نماید.

رساندن آب به مردم: مستحب است در روز عاشورا به تأسی از حضرت عباس (علیه السلام) مردم و عزاذاران حسینی را سیراب نماید.

قرائت دعای عشرات

برای این دعا، فضیلت بسیار ذکر شده، به حدی که امیر المؤمنین علی (علیه السلام) هنگامی که آن را به امام حسین (علیه السلام) تعلیم میدادند، فرمودند: «پیش از شهادتت آن را به جز خویشان و یارانت بر کسی فاش نکن، چرا که برای قاری آن، هر حاجتی روا خواهد شد، حتی حاجات ناصواب» [۸]اعمال روز عاشورا، نماز روز عاشورا و مکروهات دهم محرم

۱۰۰۰ مرتبه قرائت سوره توحید

در روز عاشورا خواندن هزار مرتبه سوره توحید از قول بزرگان دین، بسیار سفارش شده است. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند: «خداوند به کسی که در این روز هزار مرتبه سوره توحید را بخواند، نظر رحمت میکند و نظر کرده از عذاب الهی در امان است».

خودداری از خوردن و آشامیدن بدون روزه داری

مستحب است در روز عاشورا، به جهت ابراز همدردی با خاندان امام حسین (علیه السلام)، از خوردن و آشامیدن پرهیز نماید بدون آنکه قصد روزه داشته باشد.

پرهیز از رسیدگی به امور دنیوی و ذخیره قوت و آذوقه

ذخیره و جمع آوری آذوقه در این روز، نهی شده است. از این رو شایسته است شیعیان در روز عاشورا، با دست شستن از امور روزمره و منفعت طلبی، به سوگواری و عزاداری بپردازند.