تاثیر روزه در افزایش روزی (بخش اول)

گزارش سرویس وبگردی خبرگزاری صدا و سیما، همواره در طول تاریخ، اقتصاد از اهمیت برخوردار بوده و هست. در سال‌های بعد از انقلاب اسلامی ایران و تشدید دشمنی‌های مستکبران عالم و ایجاد به قول خودشان تحریم‌های شدید، بحث اقتصاد، مخصوصا اقتصاد خانواده، نقل همه محافل شده است. یکی از مفاهیم دینی که با اقتصاد خانواده کاملا در ارتباط بوده و می‌تواند در این شرایط می‌تواند مورد توجه قرار گیرد، بحث «رزق» است.

رزق در لغت به معنای عطا و بخشش مستمر معنا شده است، [۱]و در اصطلاح موهبت و بخششی است که از ناحیه خدای متعال به بندگانش اعطا می‌شود بدون اینکه استحقاق آن را داشته باشند. [۲]

شکر نعمت، از جمله وظایفی است که عقل نیز بدان اذعان دارد. در آموزه‌های دینی نیز بر «شکر کزاری» تاکید شده است. از جمله در قرآن کریم وعده داده شده که خداوند در صورت شکر گزاری، نعمت‌ها را افزایش می‌دهد: «لئن شکرتم لا زیدنکم». [۳]شکر گزاری، از طرق مختلف می‌تواند انجام شود.

شکر زبانی، تنها یکی از روش‌های شکر گزاری است؛ شکر عملی نیز از روش‌های دیگر محسوب شده و چه بسا از شکر زبانی، بهتر و بالاتر نیز باشد. شخص روزه دار، به خداوندی خدا، اقرار داشته و تمام نعمت‌ها را از خداوند می‌داند و می‌داند که «ما بکم من نعمه فمن الله» [۴]؛ و از باب اطاعت از حضرت حق، نه تنها از حرام، بلکه حتی از برخی نعمت‌های حلال او نیز بخاطر دستور او، چشم پوشی کرده و نعمت‌های الهی را همانگونه که او فرمان داده مورد استفاده قرار می‌دهد.

امام صادق‏ علیه السلام فرمود: «شکر نعمت، دورى از گناه است و نیز فرمود: شکر آن است که انسان نعمت را از خدا بداند و به آنچه خدا به او داده راضى باشد و نعمت‏هاى الهى را وسیله‏ ى گناه قرار ندهد، شکر واقعى آن است که انسان نعمت خدا را در مسیر خدا قرار دهد». [۵]

از جمله مواردی که در قرآن کریم، جزء اسباب رزق و روزی دانسته شده است، «تقوا» و پرهیزگاری است. شهید مطهری (ره) تقوا را چنین معنا می‌کند: «تقوای دینی و الهی یعنی اینکه انسان خود را از آنچه از نظر دین و اصولی که دین در زندگی معین کرده، خطا و گناه و پلیدی و زشتی شناخته شده، حفظ و صیانت کند و مرتکب آن‌ها نشود.» [۶]در آموزه‌های دینی ما، گناه، عاملی برای کم شدن رزق و بسته شدن باب رحمت و برکت الهی معرفی شده و پیامد‌های ناگواری برای آن بر شمرده اند.

از پیشوایان معصوم -علیهم السلام- نقل شده که فرموده اند: «با گناه افراد، رحمت و روزی خداوند به روی آنان بسته می‌شود؛ برکات رزق برطرف می‌گردد؛ گوارایی و شادکامی و راحتی زندگی زدوده می‌شود و مسیر گذران عمر با دشواری و سختی رو به رو خواهد شد.» [۷]از یک سو روزه، تکلیفی است که برای رسیدن به ملکۀ تقوا، واجب شده است و از سوی دیگر تقوا موجب نزول رحمت و برکت و رزق و رزوی من حیث لایحتسب می‌شود؛ با این وصف رابطه روزه، تقوا و روزی کاملا آشکار می‌شود.

در طرف مقابل خداوند در قرآن کریم وعده‌ای صریح می‌دهد و می‌فرماید هر کس از خدا پروا کند [و تقوا پیشه کند]خداوند برای او راه بیرون آمدن [از سختی ها]را قرار می‌دهد و از جایی که حسابش را نمی‌کند، به او روزی می‌رساند: «و من یتق الله یجعل له مخرجاً و یرزقه من حیث لا یحتسب». [۸]

مقام معظم رهبری ذیل همین آیه می‌فرمایند: «تقوا موجب می‌شود که در همه‌ی بن بست‌ها - بخصوص بن‌بست‌های اجتماعی - شما راه نجات پیدا کنید. در بن بست‌های بزرگ، تقوای مسئولان، برای آن‌ها راه نجات پدید خواهد آورد: «و یرزقه من حیث لا یحتسب». این محاسبه‌های ما و شما که همیشه محاسبه‌های تمام نیست. پس، اصل قضیه تقواست. توصیه‌ی ما هم به تقواست؛ روزه‌ی این ماه هم کمک به تقواست.» [۹]این تنها موردی نیست که خداوند به مومنان و افراد با تقوا وعدۀ نزول رحمت خود را داده است. در سوره اعراف آمده است: «و لو ان اهل القری آمنوا و اتقوا، لفتحنا علیهم برکات من السماء و الارض»؛ [۱۰]یعنی هر گاه مردم روی زمین ایمان آوردند و تقواپیشه کنند، برکات آسمان و زمین را به روی آنان می‌گشاییم.»

در قرآن کریم، حکمت و فلسفه وجوب روزه در مورد امت اسلام و امت‌های قبل، دستیابی به تقوا بیان شده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ»؛ [۱۱]یعنی اى کسانى که ایمان آورده‌اید، روزه بر شما مقرر شده است، همان گونه که بر کسانى که پیش از شما [بودند]مقرر شده بود، باشد که پرهیزگار باشید.

با توجه به مطالب بیان شده روشن می‌شود که از یک سو روزه، تکلیفی است که برای رسیدن به ملکۀ تقوا، واجب شده است و از سوی دیگر تقوا موجب نزول رحمت و برکت و رزق و رزوی من حیث لایحتسب می‌شود؛ با این وصف رابطه روزه، تقوا و روزی کاملا آشکار می‌شود.

یکی دیگر از راه‌های افزایش رزق و روزی، کمک به نیازمندان و دستگیری از مستمندان است. در آموزه‌های اسلامی نسبت به «صدقه دادن» توصیۀ بسیاری شده است. یکی از ثمرات صدقه، افزایش مال و ثروت است.

خداوند در قرآن می‌فرماید: «إِنَّ الْمُصَّدِّقِینَ وَالْمُصَّدِّقَاتِ وَأَقْرَضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا یُضَاعَفُ لَهُمْ وَلَهُمْ أَجْرٌ کَرِیمٌ»؛ [۱۲]یعنی در حقیقت، مردان و زنان صدقه‌دهنده و [آنان که]به خدا وامى نیکو داده‌اند، ایشان را [پاداش]دو چندان گردد، و اجرى نیکو خواهند داشت. همچنین در قرآن کریم صدقۀ در راه خدا به دانه گندم تشبیه شده است که تبدیل به هفتصد برابر می‌شود: «مَّثَلُ الَّذِینَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِی سَبِیلِ اللَّـهِ کَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِی کُلِّ سُنبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ وَاللَّـهُ یُضَاعِفُ لِمَن یَشَاءُ وَاللَّـهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ». [۱۳]در آیه روایات نیز صدقه موجب نزول برکت و افزایش روزی دانسته شده است. از جمله امیر المومنین (ع) می‌فرمایند: «استنزلوا الرزق بالصدقة»؛ [۱۴]با صدقه اسباب نزول بیشتر رزق خود را فراهم کنید؛ و یا «الزکاة تزید فی الرزق»؛ [۱۵]دادن زکات، زیاد شدن رزق را به همراه خواهد داشت.

شخص روزه دار با اعطای صدقه واجب مثل فطریه و صدقه‌های مستحبی و دستگیری از مستمندان و نیازمندان، علاوه بر بهره‌مند از ثواب وافر اخروی، زمینه را برای افزایش مال و دارایی خود نیز ایجاد کرده و اسباب نزول برکت الهی را فراهم می‌کند.

ادامه دارد ...