تنها کارخانه شیر ایلام در آستانه مزایده

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز ایلام؛ عشایر چادر نشین هستند و به قول خودشان چشم امیدشان به همین دام‌هایی است که تنها راه امرار معاششان است.
(غضنفر- ف) در حالی که در میان غبار برخاسته از حرکت گله مشغول هدایت رمه‌ی گوسفندان است، می‌گوید: تنها منبع درآمد عشایر همین گوسفند‌هایی ست که با فروش گوشت و شیر و سایر فرآورده‌های آن زندگی را می‌گذرانیم؛ اما متأسفانه عشایر بازاری برای فروش مستقیم محصولاتشان ندارند و تک فروشی‌هایی هم که می‌کنیم با قیمت ناچیزی از ما می‌خرند.
او می‌گوید: بیشتر وقت‌ها شیر گوسفندان روی دستمان می‌ماند که برای جلوگیری از فاسد شدنش باید آن را تبدیل به ماست بکنیم و همین ماست هم مشتری ندارد و در نهایت از آن کشک درست می‌کنیم تا خراب نشود.
یکی از بانوان چادرنشین هم در حالی که مشغول مشک زنی است، می‌گوید: اگر در استان خودمان شیر تولیدی عشایر را می‌خریدند، خیالمان از بابت فروش آن راحت می‌شد و دیگر دغدغه‌ی فاسد شدنش را نداشتیم.
او می‌گوید: فروش شیر در صورتی که کارخانه اش موجود باشد به صرفه‌تر است؛ چون تبدیل آن به دوغ با توجه به این که کره‌ی زیادی از آن برداشت نمی‌شود برای خانوار‌هایی که دامشان زیاد نیست چندان به صرفه نیست، به خصوص این که دوغش را هم نمی‌توانیم بفروشیم و بیشتر وقت‌ها یا به اقوامی که برای سر زدن می‌آیند می‌دهیم و یا از آن کشک درست می‌کنیم که کشکش هم خیلی کم است؛ چون کف سرِ دوغ تبدیل به کشک می‌شود.
او در ادامه می‌گوید: همین کشک را هم، چون بازار فروشش را نداریم نتوانسته ایم بفروشیم و مقداری از کشک پارسال هنوز مانده است.

ایلام و سهم ۵ درصدی از جمعیت عشایری کشور
مدیرکل امور عشایری استان ایلام از سهم ۵ درصدی جمعیت عشایری استان در کشور خبر می‌دهد و در ادامه می‌گوید: برابر آمار ۱۱ درصد جمعیت استان را عشایر تشکیل می‌دهند.
یاسمی می‌افزاید: ۶۰ هزار نفر از جمعیت ۵۸۰ هزار نفری استان ایلام عشایر هستند و ایلام چهاردهمین استان عشایری کشور است که نزدیک به ۸ درصد جمعیت دامی کشور را به خود اختصاص داده است.
۹ هزار و ۷۳۶ خانوار عشایری با جمعیتی بالغ بر ۶ هزار نفر در قالب ۱۲ ایل و ۳۲ طایفه در استان ایلام وجود دارد.
وی با بیان این که ارزش اقتصادی تولیدات جامعه عشایری استان در طول سال بیش از ۹۰۰ میلیارد تومان است، افزود: عشایر استان دارای یک میلیون و ۴۰۰ رأس دام است که سالانه بالغ بر ۸۳۰۰ تن گوشت قرمز، سالانه ۹۸ هزار تن شیر، ۴۶۵ تن روغن حیوانی و ۱۵۷۰ تن پشم تولید می‌کنند.

چراغ کارخانه‌ای که خیلی زود خاموش شد

اما قشر مولدی که خود را بدون حامی می‌دید، یک روز خبری داغ، دلش را گرم کرد؛ خبر افتتاح کارخانه‌ی شیر که نور امید را در دل دامداران منطقه و عشایر تاباند.
کارخانه شیری که در سال ۷۴ احداث شد و در سال ۷۷ به بهره‌برداری رسید تا به این ترتیب زمینه اشتغال ۳۶ نفر را به صورت مستقیم و ۵۰ نفر را به صورت غیر مستقیم فراهم کند؛ اما چیزی نگذشت که کمبود اعتبارات، کم، کم شیر کارخانه را خشکاند و آن را در ورطه‌ی تعطیلی انداخت؛ به گونه‌ای که بعضی از دستگاه‌ها و تجهیزات اصلی کارخانه نیز از استان ایلام خارج شد و به مرور زمان سرمایه گذار تمام کارخانه را برای فروش به مزایده گذاشت.
کارخانه‌ای که روزگاری در طول روز ۶۳ تن انواع فرآورد‌های لبنی در ایلام تولید می‌کرد و بخشی از تولیدات آن حتی صادر هم می‌شد و برندی مشهور برای ایلام بود حالا قفل تعطیلی بر در آن زده شده است و کارگرانش هم بیکار شده اند.

شیر تو شیر بودن اوضاع کارخانه/ این معضل از کجا آب می‌خورد؟
مدیر کارخانه می‌گوید: برای احداث کارخانه تسهیلاتی دریافت کرده بودیم و این بهانه‌ای شد تا برای دریافت وام تعمیراتِ برخی از تجهیزات کارخانه با پاسخ منفی مواجه شویم و این در حالی بود که ما تمام معوقات بانکی را هم پرداخت کرده بودیم.
تورج اسفندمند می‌افزاید: دوندگی‌ها برای دریافت تسهیلات، ۲ سال طول کشید؛ اما هر بار که به بانک مراجعه می‌کردیم، می‌گفتند سقف تسهیلات ما پر شده و امکان پرداخت تسهیلات جدید وجود ندارد.
مشکل دیگری که از سوی مسئولان کارخانه مطرح می‌شود، کمبود شیر است و این در حالی ست که میزان تولید سالانه شیر در استان به ۹۸ هزار تن می‌رسد؛ اما اسفندمند می‌گوید: این که چه میزان شیر در استان تولید می‌شود، مهم نیست؛ مشکل بزرگ این کارخانه در استان ایلام نبود شیر صنعتی است.
وی تصریح می‌کند: وارد کردن شیر از استان‌های همجوار باعث بالا رفتن هزینه و ضرر و زیان به کارخانه شده است.
اسفندمند تشریح می‌کند: مسئولان استان نتوانستند تنها گاوداری صنعتی استان که همان گاوداری ایوان است و شیر صنعتی تولید می‌کند را مجاب کنند تا شیر کارخانه را تأمین کند.

شیر صنعتی ایلام به کام کیست؟
علت امتناع گاوداری صنعتی ایوان از عرضه شیر به کارخانه را که جویا می‌شوم، اقدسی رییس سازمان جهاد کشاورزی استان می‌گوید: گاوداری قیام ایوان که شیر تولیدی آن جزء مرغوب‌ترین محصول لبنی کشور است روزی ۲۲ تن شیر تولید می‌کند که در حال حاضر به خاطر قراردادی که با شرکت مانیزان دارد باید شیر مورد نیاز این شرکت را در خارج از استان تأمین کند و بنابراین امکان عرضه همزمان شیر به دو کارخانه وجود ندارند.
فتحی، رییس اتحادیه دامداران هم می‌گوید: علت بی انگیزگی تولید کنندگان برای همکاری با این کارخانه، بدحسابی مدیران آن است به طوری که گاوداری کمیته امداد از سال ۱۳۹۰ تاکنون بدهی ۹۰ میلیون تومانی اش را به گاوداری مذکور پرداخت نکرده است.
مدیرکارخانه شیر، اما دلیل به وجود آمدن این بی اعتمادی را اختصاص نیافتن تسهیلات عنوان می‌کند و این در حالیست که بیگی، معاون اعتباری بانک ملی استان از سوی دیگرِ این بی اعتمادی سخن می‌گوید و دلیل همکاری نکردن با مدیران کارخانه را ندیدن انگیزه‌ی لازم برای پای کار آمدن جدی و فعالیت آن‌ها در ایلام عنوان می‌کند.
اما در حالی که مسئولان استانی بی رغبتی مدیران کارخانه را عامل رکود و تعطیلی این واحد تولیدی عنوان می‌کنند، اسفندمند از مقاومت ۲ ساله برای راه اندازی مجدد کارخانه می‌گوید و این که مجموع مشکلات مذکور راهی جز به مزایده گذاشتن این خط تولیدی برایشان باقی نگذاشته است.

قصه‌ی شیر دروغ بود...!
رییس سازمان صمت استان، اما بر این باور است که این واحد تولیدی در سه سال گذشته تنها یک روز در هفته آن هم دوغ تولید کرده و با این حال مسئولان آن درخواست تسهیلاتی با کارمزد چهار درصد هم دارند که این امر امکان پذیر نیست.
رضا محمدرحیمی می‌افزاید: کارخانه شیر ایلام یکی از تنها واحد‌هایی است که علاقه‌ای در مجریان و مدیران شرکت برای فعالیت در ایلام در بین آن‌ها دیده نمی‌شود.
معاون امور صنایع سازمان صمت استان هم در تأیید سخنان رییس سازمان صمت استان و با اشاره به ۳ ساله شدن تعطیلی کارخانه شیر ایلام، بی اقبالی مدیران کارخانه به ادامه فعالیت را عامل اصلی تعطیلی این کارخانه می‌داند و می‌گوید: گواه این مدعا این است که در سال ۹۷ به دعوت سازمان صمت، مشکلات مجریان و مدیران کارخانه‌ی شیر شنیده شد و آن‌ها از مطالباتشان گفتند و این که به دلیل معوقاتی که به بانک، تأمین اجتماعی و امور مالیاتی دارند، قادر به راه اندازی کارخانه نیستند.
بلافاصله در جلسات کارگروه تسهیل و رفع موانع تولید مشکلات آن‌ها مطرح شد و بدهی‌های معوق بانکی با اعمال بخشودگی‌هایی از طریق بانک عامل تعیین تکلیف شد.
پس از آن مشکل تأمین شیر را مطرح کردند که برای رفع این مشکل هم جلسه‌ای با سازمان جهاد کشاورزی و اتحادیه دامداران برگزار کردیم و مجتمع گاوداری قیام ایوان را متعهد کردیم تا به صورت روزانه شیر کارخانه را تأمین کند.
زرگوش در ادامه می‌گوید: مشکل شیر کارخانه که حل شد، مجریان و مدیران کارخانه مجدداً بهانه دیگری آوردند و اعلام کردند که ما نقدینگی نداریم.

برای حل این مشکل هم بلافاصله شرکت شیر ایلام زاگرس را به بانک ملی استان برای دریافت ۴۱ میلیارد تسهیلات معرفی کردیم که متأسفانه به دلیل بی رغبتی مدیران کارخانه، این تسهیلات جذب نشد.
اسفندمند، اما در پاسخ به این اظهارات، ضمن تأیید حمایت‌های سازمان صمت استان، ادعای بی رغبتی مدیران کارخانه به ادامه‌ی فعالیت را رد می‌کند و می‌گوید: علت توقف فعالیت ها، کارشکنی بانک در پرداخت تسهیلات است؛ چون بدون در دست داشتن نقدینگی امکان تولید در عمل ممکن نیست.
زرگوش، اما از حمایت قاطعانه‌ی سازمان صمت از تنها کارخانه شیر ایلام می‌گوید و اذعان می‌کند در صورت تمایل مدیر این کارخانه و سهامداران آن، تسهیلات و منابع در سریع‌ترین زمان ممکن در اختیار آن‌ها قرار خواهد گرفت تا این کارخانه مجدداً به چرخه‌ی تولید برگردد.
رییس صمت استان ایلام هم از برنامه ریزی برای فعال کردن کارخانه شیر ایلام خبر می‌دهد و می‌گوید: اگر سرمایه گذار پای کار باشد این آمادگی از سوی مسئولان استان برای فعال کردن تنها واحد تولیدی شیر استان وجود دارد.
رضا محمدرحیمی حتی به همراه مسئولان بازرسی و دیگر دستگاه‌های اجرایی استان از کارخانه تعطیل شده شیر ایلام بازدید کرد.

مشکلات کارخانه زیر ذره بین سازمان بازرسی
در این بازدید مدیرکل بازرسی استان ایلام هم حضور داشت، اصلانی در خصوص مشکلات موجود این کارخانه گفت: کارخانه شیر با حمایت‌های لازم در مسیر زنجیره تولید استان قرار می‌گیرد.
وی افزود: حمایت از تولید و فعال کردن واحد‌های تولیدی راکد و تعطیل استان بر اساس سیاست‌های کلی قوه قضائیه و سازمان بازرسی کل کشور باید به چرخه‌ی تولید برگردند.
مدیرکل بازرسی استان با اشاره به این که مشکلات واحد‌های تولیدی باید در قالب کارگروه‌های تخصصی بررسی شوند، افزود: در این جا این سؤال مطرح می‌شود که این واحد‌ها و از جمله واحد کارخانه شیر با سرمایه گذاری میلیاردی، چرا حاضر است واحدش، تعطیل شود و سرمایه‌اش بخوابد و متحمل ضرر و زیان شود.
اصلانی یادآور شد: باید به جای اندیشیدن به جذب سرمایه گذاران جدید به دنبال فعال کردن واحد‌های موجود استان باشیم و از فرار سرمایه گذاران جلوگیری کنیم.
وی تأکید کرد: بر اساس توضیحات نماینده این کارخانه، مدیران آن درصدد هستند تا خط تولید پنیر پیتزا و لاکتیکی و خط تولید آب میوه را راه اندازی کنند که انتظار می‌رود دستگاه‌های اجرایی مرتبط نیز، تسهیلات لازم را با توجه مصوبات شورای توسعه امنیت پایدار غرب و شرق کشور که ابلاغ نیز شده و شرایط خوبی را برای سرمایه گذاران فراهم کرده است، حمایت کنند و در واقع کارخانه به سمت قابلیت‌های استان هدایت شود تا در مسیر زنجیره تولید استان قرار گیرد؛

نویسنده: زهرا پوراسماعیل