کوچ برای زندگی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز گلستان، هوا که رو به سردی می‌رود زندگی برای ساکنان سیبری سخت می‌شود برای ادامه زندگی خود را به مدار‌های گرمتر پایین می‌رسانند.
آب‌ها و تالاب‌های گلستان مکان مناسبی برای زمستان گذرانی همسایگان شمالی ماست که بال و پر گشوده و رحل اقامت در آن می‌افکنند.
آقای ایری پرنده نگار حفاظت محیط زیست گلستان، خلیج گرگان را به عنوان نخستین مکان فرود پرندگان مهاجر در گلستان نام برد و گفت: خانواده‌های چنگر و خوتکا نیز نخستین خانواده‌هایی هستند که به گلستان می‌آیند.
پس از حضور این دو خانواده، پرندگان مهاجر ارزشمند دیگری نظیر اردک سرسفید، اردک بلوطی، اردک دم دراز، قو، غاز، باکلان، کشیم ها، پرستو‌های دریایی، گیلانشاه، آب چلیک، سلیم‌ها و کاکائی‌ها کم کم به شمار میهمانان افزوده و ضیافتشان با ورود فلامینگو و پلیکان پاخاکستری تکمیل می‌شود.
محمود شکیبا رییس اداره نظارت بر حیات وحش محیط زیست گلستان گفت: هر ساله حدود ۳۸۰گونه پرنده آبزی و کنار آبزی در تالاب‌ها و خلیج گرگان زمستان می‌گذرانند.
۲۳هزار هکتار وسعت چهار تالاب بین المللی گمیشان، آلاگل، آلماگل و آجی گل و خلیج ۴۰۰کیلومتر مربعی گرگان هر ساله میزبان پرندگان مهاجر است.
محفاظت از همسایگان شمالی
پایش پرندگان از برنامه‌های هر ساله محیط زیست گلستان است، اما امسال از یک پرنده به طور ویژه حفاظت می‌شود.
رییس اداره نظارت بر حیات وحش محیط زیست گلستان گفت: بر اساس دستورالعمل ابلاغی سازمان حفاظت محیط زیست برنامه عمل حفاظت ملی غاز پیشانی سفید کوچک از اول آبان آغاز شد و تا فروردین سال آینده ادامه دارد.
به گفته شکیبا، پایش این غاز‌ها را کارشناسان اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان در تالاب‌های بین المللی گمیشان، آلاگل، آلماگل و حاشیه شرقی دریای خزر، دریاچه شور و صوفیکم انجام می‌دهند.
غاز پیشانی سفید کوچک با نام علمی Anser erythropus از تیره غاز سانان گونه‌ای در خطر انقراض و بسیار شبیه غاز پیشانی سفید بزرگ، غازی کوچک و به رنگ خاکستری و از لحاظ ظاهر نر و ماده آن شبیه به هم اند و در بین غاز‌ها به وسیله منقار کوچک و حلقه زرد رنگ دور چشمان و جثه کوچک شناخته می‌شود.
این گونه در ایران پرنده مهاجر است که در مهر و آبان ماه هر سال از مناطق شمالی وارد ایران شده و زمستان را در اغلب مناطق زیستگاهی می‌گذراند و در اواخر زمستان برای تولید مثل به کشور‌های شمالی به خصوص قزاقستان و روسیه باز می‌گردد.
اکبرنژاد پرنده نگار حفاظت محیط زیست گلستان گفت: در مرحله نخست محل زیست این پرنده بررسی می‌شود و در مرحله بعد برای این پرنده برنامه‌های حفاظتی انجام می‌شود.
او افزود: اطلاعاتی که در بلند مدت از اجرای برنامه عمل حفاظت ملی پایش غاز پیشانی سفید کوچک بدست می‌آید نقش موثری در حفاظت این گونه دارد.
اما فقط غاز پیشانی سفید نیست که پایش و رد یابی اش مهم است بلکه از تمام پرندگان مهاجر و بومی در ۲۲ منطقه در گلستان آمار برداری می‌شود.
ایری پرنده نگار حفاظت محیط زیست گلستان گفت:: رد یابی و سرشماری پلیکان، فلامینگو وقو به خاطر جثه درشتشان آسان است، اما سرشماری خوتکا، آب چلیک و مرغابی‌های کوچک اندام مشکل است.
پایش پرندگان بجز سرشماری هدف دیگری نیز در پی دارد و طبق گفته بایرامی معاون محیط زیست گنبدکاووس هدف این است که پرندگان بیمار را نیز ردیابی کنند.
او گفت: تاکنون پرنده بیماری مشاهده نشده است.
شکار بلای جان پرندگان مهاجر
تلاش می‌کنیم میزبانان خوبی برای همسایگی شمالی خود باشیم تا هر سال گرمای حضورشان را در خزر، تالاب‌ها و آب بندان‌های گلستان احساس کنیم، اما برخی عوامل گاه نظم این حضور را برهم می‌زند.
امسال به لطف باران و پر شدن تالاب‌ها شرایط برای حضور پرندگان بیشتر فراهم است حضور این پرندگان پررنگ است و ممکن است شماری از افراد را وسوسه کند تا دست به تفنگ برند و گلوله شان قلب میهمانان را نشانه و بر تن نحیف مهاجران فرو رود.
اما امسال شکار پرندگان در گلستان ممنوع شده است.
عبدالرضا چراغعلی رییس کارگروه سلامت و امنیت غذایی گلستان گفت: کارگروه سلامت و امنیت غذایی گلستان شکار پرندگان را برای پیشگیری از شیوع آنفلوانرا ممنوع کرده است.
شاید با این ممنوعیت شکار پرندگان کمتر شود، اما سودجویان ازشکار دست بردار نیستند.
تنها صدمه شکارفقط به از بین رفتن پرندگان منتهی نمی‌شود بلکه باقی ماندن سرب ناشی از گلوله‌ها سبب مشکلات زیست محیطی و بیماری‌های انسانی می‌شود.
انباشت تدریجی سرب در بدن می‌تواند سبب بروز مسمومیت، آسیب‌های مغزی، اختلال در عملکرد ارگان‌های بدن به ویژه کلیه، بالا رفتن فشار خون، مشکلات و ناراحتی‌های گوارشی و اعصاب شود.
گلوله‌ها حتی اگربه پرندگان نیز برخورد نکند و آنها را نکشد صدایش آنها را می‌ترساند و فراری می‌دهد و دیگر تالاب‌ها و آب‌های گلستان مامنی برای حضورشان نمی‌دانند.
حس ناامنی ناشی از ترسیدن پرندگان رفته رفته تالاب‌های گلستان را بی رونق از حضور پرندگان می‌کند.
از طرفی دیگر پرنده دوستانی که برای دیدن و عکس گرفتن از پرندگان مهاجر سری به تالاب‌های گلستان و خلیج گرگان می‌زنند آرامششان با شنیدن صدای گلوله‌ها از بین می‌رود و رغبت شان را برای حضوری آرام در کنار پرندگان کم می‌کند.
کاری برای حفاظت بیشتر از پرندگان

فقط ممنوعیت نمی‌تواند جان این میهمانان راحفظ کند حفاظت از این پرندگان به برنامه ریزی بیشتری نیاز است.
نا امن شدن زیستگاه‌های مهاجران سبب می‌شود هر سال شمار پرندگان مهاجر کمتر شود.
آگاهی رساندن به مردم، آموزش و فرهنگ سازی درباره اهمیت پرندگان بومی و مهاجر می‌تواند سبب شود مردم برای حراست از پرندگان بیشتر ترغیب شوند.
به نظر می‌رسد فراهم کردن مکان‌هایی که افراد به راحتی بتوانند به آنجا بروند و از پرندگان عکس بگیرند می‌تواند در افزایش حس پرنده دوستی و حمایت از آنان به ویژه در کودکان و نوجوانان موثر باشد.
آشنا کردن کودکان از سنین کم با پرندگان، اطلاع رسانی دقیق علمی و پیوسته از رسانه‌ها، گسترش فرهنگ پرنده نگری و برگزاری تور‌های آموزشی و تفریحی از دیگر راهکار‌های موثر برای علاقمندی بیشتر مردم به پرندگان است.