بارداری چندقلویی ممکن است عوارضی داشته باشد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، دکتر مژگان وهابی دستجردی، دربارۀ علت شکل‌گیری بارداری‌های دو یا چندقلویی افزود: معمولاً دوقلو‌ها حاصل لقاح دو تخمک مجزا با دو اسپرم هستند. یعنی در سیکل قاعدگی دو تخمک آزاد می‌شود و با دو اسپرم لقاح می‌یابد که حاصل آن تشکیل دو جنین و تولد دوقلو‌های ناهمسان است. در مواردی هم که به‌صورت تصادفی رخ می‌دهد، یک تخمک و یک اسپرم لقاح می‌یابند، اما در همان اول، سلول لقاح‌یافته به دو سلول تقسیم می‌شود که این دو سلول به‌صورت مجزا جفت و جنین تشکیل می‌دهند و در نهایت به تولد دوقلو‌های همسان می‌انجامد که به لحاظ ژنتیکی نیز مشابه‌اند.
وی دربارۀ عواملی که احتمال بارداری دو یا چندقلویی را افزایش می‌دهند، افزود: یکی از این عوامل نژاد است. مثلاً در نژاد آفریقایی- آمریکایی شانس دوقلویی بیشتر است. عامل مهم دیگر وراثت، به‌ویژه از سوی مادر است. زمانی که مادر خودش حاصل یک زایمان دوقلویی است یا در خانواده‌اش سابقۀ بارداری دوقلویی دارد، شانس بارداری دوقلویی برایش به‌مراتب بیشتر است. عامل دیگر قد و جثه مادر است؛ در مادران قدبلند و با جثۀ درشت، احتمال بارداری دو یا چندقلویی بیشتر است. همچنین، تغذیه مناسب و کافی نیز احتمال بارداری دوقلویی را افزایش می‌دهد. افزون بر این موارد، تعدد بارداری، به‌ویژه بیش از چهار بار، احتمال بارداری چندقلویی را بیشتر می‌کند.
این متخصص زنان احتمال بارداری دو یا چندقلویی را در روش‌های کمک‌باروری بیشتر دانست و افزود: در روش‌های کمک‌باروری یا درمان ناباروری تمرکز بر این است که با افزایش تعداد تخمک شانس بارداری افزایش یابد، به همین دلیل در زوج‌هایی که از روش‌های درمان ناباروری استفاده می‌کنند، احتمال بارداری دو یا چندقلویی بیشتر است. البته، با پیشرفت روش‌های درمان ناباروری، متخصصان تلاش می‌کنند تا تعداد جنین کمتری را منتقل کنند و از بروز عوارض بارداری دو یا چندقلویی پیشگیری کنند.
عضو تیم تخصصی مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا با اشاره به پرخطر بودن بارداری دوقلویی یا چندقلویی گفت: بارداری دو یا چندقلویی عوارض متعددی دارد. از همان ابتدای بارداری، به دلیل بزرگ‌تر بودن سطح جفتی و ترشح بیشتر هورمون بارداری، احتمال بروز تهوع و
استفراغ بیشتر است و حتی در مواردی ناچاریم خانم باردار را بستری کنیم. در طول بارداری نیز، به نسبت بارداری تک‌قلویی، احتمال بروز فشار خون بارداری، شدت بالای فشار خون بارداری و سن پایین ابتلا به آن، بیشتر است. البته علت ابتلا به فشار خون بارداری هنوز مشخص نیست، ولی نظریاتی وجود دارد که آن را به ترشح مواد جفتی مرتبط می‌کند.
وی گفت: در بارداری دو یا چندقلویی میزان ترشح این مواد، به دلیل تودۀ جفتی بزرگ‌تر، بیشتر است و این می‌تواند توجیه‌کنندۀ علت خطر بیشتر ابتلا به فشارخون بارداری در بارداری‌های چندقلویی باشد. عارضۀ مهم دیگر خطر زایمان زودرس به‌صورت خودبه‌خود، به عللی مثل پارگی کیسه آب، یا با مداخله پزشکی، به عللی مثل وجود خطر برای سلامت مادر، است. زایمان زودرس می‌تواند باعث بروز خطر برای جنین‌ها یا ناتوانی‌های آتی برای نوزادان شود.
وهابی در ادامه به مخاطرات زایمان در بارداری چندقلویی اشاره کرد و افزود: عوارض زایمانی نیز در بارداری چندقلویی بیشتر است. خطر زایمان اورژانسی به دلایلی مانند کنده شدن جفت بیشتر است و خطر ابتلا به مشکلات انعقادی نیز بیشتر است.
این متخصص زنان یادآور شد: بارداری‌های چندقلویی جنین را هم تهدید می‌کنند. خطر سقط به ویژه در سه ماهه اول بارداری بیشتر است. احتمال از بین رفتن یکی از قل‌ها در طول بارداری، به دلایل نامعلوم، بیشتر است. خطر وزن کم و مشکلات رشد هم در بارداری دو یا چندقلویی بیشتر است. این اختلالات را ما در بارداری دوقلویی همسان بیشتر می‌بینیم. دو قل ممکن است ارتباطات عروقی داشته باشند یا حتی یک قل از قل دیگر تغذیه کند و اختلاف وزن فاحش ایجاد شود. همچنین، خطر بروز انواع ناهنجاری‌های جنینی، مانند ناهنجاری قلبی، در بارداری چندقلویی، به‌ویژه بارداری دوقلویی همسان، بیشتر است.
دکتر وهابی با اشاره به افزایش تمایل زوج‌ها به بارداری چندقلویی گفت: این روز‌ها بسیاری از زوج‌ها دوست دارند که دوقلو باردار شوند. زیرا فکر می‌کنند خوب است که می‌توانند با یک بارداری صاحب دو فرزند شوند. اما این فقط ظاهر ماجرا است. اگر زوجین از خطرات و عوارض بارداری دو یا چندقلویی برای مادر و جنین آگاه باشند، حتماً بارداری تک‌قلویی کم‌خطر را به بارداری دوقلویی پرخطر ترجیح خواهند داد.
عضو تیم تخصصی مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا هدف از مراقبت‌های بارداری را کاهش عوارض مادری و جنینی دانست و گفت: در بارداری دو
یا چندقلویی ضرورت و میزان این مراقبت‌ها بیشتر از بارداری تک قلویی است و بنابراین، به معاینه‌ها و سونوگرافی‌ها بیشتری نیاز است، زیرا پزشک باید مواظب بروز عوارض بارداری باشد و مثلاً در سه ماهه نخست بررسی کند که آیا بارداری دوقلویی تک‌جفتی است یا دوجفتی. زیرا بارداری تک‌جفتی می‌تواند عوارض جدی به دنبال داشته باشد. همچنین، باید به‌طور مداوم وضعیت جنین‌ها را از نظر وزن‌گیری و رشد و بروز ناهنجاری‌ها بررسی کرد؛ بنابراین طبق صلاحدید پزشک، ممکن است تعداد معاینه‌ها بیشتر و فواصل آن‌ها کمتر از بارداری تک‌قلویی باشد.
این متخصص زنان دربارۀ تغذیه در بارداری چندقلویی گفت: مادرانی که دوقلو یا چندقلو باردار می‌شوند ممکن است فکر کنند که باید بیشتر غذا بخورند یا مواد قندی بیشتری مصرف کنند. این تصور اشتباه است. نکتۀ مهم در تغذیه دریافت گروه‌های مختلف مواد غذایی به میزان کافی است. البته خانم‌های دارای وزن معمولی یعنی دارای شاخص تودۀ بدنی بین ۲۰ تا ۲۵، می‌توانند در بارداری دو یا چندقلویی بین ۱۶ تا ۲۴ کیلوگرم افزایش وزن داشته باشند، اما اگر خانمی خودش اضافه‌وزن دارد، باید مراقب افزایش وزن خود در دوران بارداری باشد. به‌طور کلی توصیه می‌شود که تغذیۀ خانم‌های باردار روزانه شامل چهل درصد کربوهیدرات، چهل درصد چربی و بیست درصد پروتئین باشد که باید در وعده‌های متعدد و از مواد غذایی متنوع و سالم دریافت شوند.
دکتر وهابی دربارۀ راه‌های جلوگیری از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی یا چندقلویی گفت: متأسفانه این عارضه جزو خطرات جدی این نوع بارداری‌هاست و علت آن می‌تواند اتساع رحم، انقباضات رحمی و پارگی کیسه آب باشد.