واکنش ترکیه به تصویب ادعای نسل کشی ارامنه در کنگره آمریکا
پس از به رسمیت شناخته شدن کشتار ارامنه به دست ترکیه به عنوان نسل کشی از سوي مجلس نمایندگان آمریکا ، مقامات ترکیه به عنوان یکی از شرکای راهبردی آمریکا و سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ناتو، به شدت به این ماجرا واکنش نشان داده اند.

به نظر می رسد پس از اين اقدام، تلاشهای واشنگتن و ناتو برای مجبور کردن ترکیه به فرمانبرداری بی چون و چرا با مشکل مواجه شود و همکاریهای راهبردی دو طرف را تحت الشعاع و در هاله ای از ابهام قرار دهد.
در کنگره آمریکا سه لابی قدرتمند یهودی- صهیونیستی، لابی یونانی- رومی و لابی ارامنه حضور فعال دارند. در دورانی که روابط ترکیه و رژیم صهیونیستی در سطح عالی سیاسی و نظامی و امنیتی بود، آنکارا با بهره برداری از قدرت و نفوذ لابی یهودی- صهیونیستی کنگره آمریکا با تهاجم لابی های ”لابی یونانی- رومی“، لابی ارامنه مقابله می کرد. اما با تحولات چند سال اخیر در منطقه غرب آسیا و جهان عرب ؛ روابط بین ترکیه با لابی یهودی- صهیونیستی کنگره آمریکا تضعیف شده است. دولت ترکیه میلیونها دلار به لابی صهیونیستی برای مقابله با لابی ارامنه پرداخت کرده بود.
اقدامات سیاسی و دیپلماتیک ”کمیته ملی ارامنه آمریکا ANCA“ باعث شده است ”ادعای نسل کشی ارامنه “ در مجالس 49 ایالت آمریکا به استثنای ایالت ”می سی سی پی“ و در پارلمان های سی و پنج کشور که اکثر آنها عضو ناتو و اتحادیه اروپا و همچنین کشورهای آمریکای جنوبی وابسته به آمریکا هستند؛ تصویب شود و یا این ادعا را بطور ضمنی تایید و محکوم کردند.
مجلس دومای روسیه این این ادعا را پذیرفت و روز 24 آوریل را روز نسل کشی ارامنه اعلام کرد. از کشورهای مسلمان لبنان، لیبی و سوریه ادعای نسل کشی ارامنه را پذیرفت و محکوم کرد. واتیکان، شورای اروپا، پارلمان اروپا، تعدادی از کمیسیون های سازمان ملل متحد، اتحادیه بین المللی کلیسا ها نیز مسئله نسل کشی ارامنه را تصویب و اعلام کردند.
ادعای نسل کشی ارامنه چیست؟
دولت ارمنستان و لابی ارامنه آمریکا و اروپا مدعی هستند که بین سالهای 1915 تا 1923 میلادی مسیحیان شامل ارامنه، رومی ها، یونانی ها، سریانی ها در دوران عثمانی و اوایل تاسیس دولت جمهوری ترکیه با نسل کشی و ژینوساید روبرو شده اند.
برخی منابع نیز مدعی هستند که در سرزمینهای عثمانی 1.5 میلیون ارمنی ساکن بودند . ارامنه در شهرهای ترابوزان، ارضروم، بیتلیس، وان، دیاربکر،الازیغ، قهرمان ماراش ساکن بودند و بین سالهای 1915 تا 1916 میلادی حداقل 664 هزار تا 1 میلیون و دویست هزار ارمنی در دوران تهجیر/ کوچ جباری به شمال و شرق سوریه، عراق و شمال عربستان تبعید و در نتیجه گرسنگی، بی آبی و بیماری کشته شدند.
ادعای نسل کشی ارامنه در دوران حاکمیت ”ژون ترک/ جمعیت اتحاد و ترقی“ متشکل از افراد فراماسیونر ”ترک، کرد و ارمنی و یهودی“ که در 23 ژانویه 1913 میلادی با کودتای نظامی اداره امور را بر عهده گرفتند، انجام گرفت. جمعیت اتحاد و ترقی دارای اصول تلفیقی؛ ملی گرایی ترک و پان تورانیسم، لیبرالیسم، ارزشهای اسلامی، سکولار، مساوات و برابری ، مدرنیزاسیون و گسترش رفاه عمومی بودند.
ارامنه عثمانی نیز تحت تاثیر و القائات دول استعمارگر غربی نظیر انگلیس و فرانسه در اواخر سال 1880 میلادی سازماندهی و خواهان برقراری نظام خود مختاری ارامنه شدند. گروه های مسلح ارمنی نیز سازماندهی تشکیل شد و در درگیریهای مختلف هزاران نفر ارمنی و مسلمان در سال 1909 کشته شدند. در دوران جنگ جهانی اول لژیون های ارمنی به طرفداری از روسیه و نیروهای ائتلاف متشکل از ”بریتانیا، فرانسه، روسیه و صربستان“ علیه عثمانی که با آلمان متحد شده بود و در نوامبر 1914 وارد جنگ شد، به نبرد پرداختند.
لژیونرهای ارمنی حتی جوامع ارمنی را که مخالف جنگ بودند، به قتل می رساندند. این امر منجر به اجرای سیاست تهجیر ارامنه شد. بنا به منابع مختلف ترکیه حدود سیصد هزار ارمنی هنگام تهجیر جان باختند. دولت عثمانی اموال ارامنه تبعید شده را نیز مصادره کرده بود.
دولت جمهوری ترکیه نیز مدعی است که گروه های مسلح ارمنی تحت فرمان روسیه تزاری روستا های مسلمان نشین تخریب و ده ها هزار مسلمان ترک و کرد را کشته اند.
روابط ترکیه و ارمنستان:
دولت ترکیه اعلام استقلال دولت ارمنستان را در 16 دسامبر 1991 میلادی به رسمیت شناخت و برای تامین نیازهای ارمنستان و توسعه اقتصادی کمکهایی انجام داد. ترکیه به عنوان یکی از موسسین ، ارمنستان را برای عضویت در سازمان همکاری دریای سیاه فراخواند. ترکیه بعد از آنکه ارمنستان منطقه قره باغ کوهستانی و 7 شهر جمهوری آذربایجان را در سال 1992 میلادی و درسال 1993 میلادی منطقه کلبجر جمهوری آذربایجان را اشغال کرد، گمرکات قارص-گمرو(آک یاکا-آهوریان) را در سوم آوریل 1993 میلادی مسدود و تجارت مستقیم با ارمنستان ، نقل و انتقال زمینی، ریلی و هوایی بین دو کشور را متوقف کرد. ترکیه و ارمنستان در 10 اکتبر 2009 میلادی با میانجی گری سوئیس در زوریخ
”پروتکل برقراری روابط دیپلماتیک “ و ”پروتکل گسترش روابط دوجانبه و عادی سازی روابط و بازگشایی مرزها“ را امضاء کردند. پروتکل ها شامل؛ تشکیل کمیته مشترک علمی و تاریخی برای بررسی ادعای نسل کشی ارامنه، گسترش همکاری سیاسی، علمی، فرهنگی، آموزشی، تاریخی، تبادل دانشجو و متخصصین، تجارت و اقتصادی و توریسم و محیط زیست و امور حقوقی بود.
پروتکل ها برای تصویب به مجلس ترکیه ارجاع شد. ارمنستان پروتکل ها را به دادگاه قانون اساسی ارجاع داد. دادگاه قانون اساسی در 12 ژانویه 2010 میلادی مناسب تشخیص داد اما در 18 ژانویه 2010 میلادی برخی تغییرات و محدودیت ها را در متون پروتکل درج کرد. ارمنستان در 23 آوریل 2010 میلادی اعلام کرد که روند تصویب پروتکل ها را تعلیق کرده است. سرژ سرکیسیان رئیس جمهور سابق ارمنستان در فوریه 2015 میلادی لایحه تصویب پروتکل را از مجلس ارمنستان باز پس گرفت. ارمنستان در اول ماه مارس 2018 پروتکل ها را ابطال اعلام کرد ترکیه اعلام کرده است که تا موقعی که ارمنستان از اراضی اشغالی جمهوری آذربایجان عقب نشینی نکند، روابط آنکارا و ایروان عادی سازی نخواهد شد. حدود صد هزار ارمنی شهروند ارمنستان در ترکیه به کار اشتغال دارند. روابط تجاری و اقتصادی غیر رسمی بین دو کشور ادامه دارد.
موقعیت ارمنستان در قفقاز جنوبی:
ارمنستان یکی از سه کشور مهم منطقه قفقاز جنوبی و همسایه روسیه، ترکیه و جمهوری اسلامی ایران است. اشغال اراضی جمهوری آذربایجان، بحران را وارد منطقه کرده و شرایط را برای ورود و دخالت قدرتهای خارجی آماده کرده است. اتحادیه اروپا تلاش کرد که ارمنستان را برای مشارکت با اتحادیه اروپا قانع کند. حتی بین ارمنستان و اتحادیه اروپا پیش قرارداد مشارکتی امضاء شد. اما ارمنستان با تهدیدات روسیه مواجه شد و به اتحادیه همکاری اورآسیا تحت کنترل روسیه ملحق شد. اتحادیه اروپا تلاش کرد که قرارداد مشارکتی محدود با ارمنستان را امضاء کند. ناتو نیز تلاش می کند که ارمنستان را به صف خود بکشد. اما ارمنستان به عضویت ”سازمان همکاری امنیتی دسته جمعی CSTO“در آمد. ارمنستان در حال حاضر روابط نزدیکی با آمریکا، ناتو، اتحادیه اروپا و رژیم صهیونیستی اسرائیل دارد. رژیم صهیونیستی با بهره برداری از روابط بحرانی ارمنستان با جمهوری آذربایجان در هر دو کشور نفوذ گسترده ای دارد. ارمنستان با روسیه نیز قرارداد همکاری نظامی و راهبری 49 ساله امضاء کرده است. ارمنستان تحت حمایت همه جانبه لابی های ارمنی در آمریکا و اتحادیه اروپا قرار دارد و گرایشات دینی مسیحی دول غربی بهره برداری می کند.
تحت چنین شرایطی کنگره آمریکا ”نسل کشی ارامنه“ را برای جذب اراء جامعه ارامنه آمریکا به رسمیت شناخت. آدام شیف Adam Schiffعضو حزب دموکرات و رئیس کمیسون اطلاعات مجلس نمایندگان آمریکا طرح نسل کشی ارامنه به بشماره 296 را در دستور کار اجلاس عمومی قرارداد و با رای مخالف 11 نفر و رای مثبت 405 نفر تصویب شد. اگر سنای آمریکا نیز این طرح را با دو سوم آرا تصویب کند، بدون نیاز به تایید ترامپ رئیس جمهور آمریکا به حکومت آمریکا برای اجرا ارجاع خواهد کرد.
رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه درقبال مصوبه مجلس نمایندگان آمریکا واکنش نشان داد و گفت: مصوبه آن هیچ ارزشی ندارد. آنها خودشان هم ساز می زنند و هم می رقصند. یک میلیون اسناد آرشیو عثمانی وجود دارد و مورخان و پژوهشگران باید آنها را بررسی کنند. ارمنستان نیز باید اسناد خود را بر سر میز بگذارد. اتهامات علیه ترکیه قابل قبول نیست.
نتیجه: دولت ارمنستان مانند رژیم صهیونیستی از ارمنستان بزرگ سخن می گوید و علیه ترکیه ادعای ارضی دارد. بخشی از ادعای ارضی ارمنستان بزرگ منطبق بر بخشی از ادعای کردستان بزرگ است. اگر ترکیه ادعای قتل عام نژادی ارامنه را بپذیرد، ارمنستان ادعای خسارت نیز خواهد کرد. چنانکه ادعای هلوکاست موجب شد که دولت آلمان صدها میلیارد مارک به رژیم جعلی و نژاد پرست اسرائیل بپردازد، حکومت رجب طیب اردوغان تاکید می کند که ترکیه شریک راهبری آمریکا و ناتو است و همه سیاستهای آمریکا و ناتو را بدون قید و شرط اجراء می کند. اما آمریکا و ناتو دولت ترکیه را در راستای انقیاد کامل تحت فشار گذارده است. دولت ترکیه طرح مجلس نمایندگان آمریکا را خلاف اصول مشارکت راهبری دو کشور و ناتو اعلام کرده است. اما امنیت بمب های اتمی آمریکا در پایگاه های نظامی خود را تضمین و حفظ کرده است. بحران قفقاز جنوبی باید بر اساس طرح”سه + سه“ یعنی مشارکت ”ارمنستان، جمهوری آذربایجان و گرجستان “ تحت نظر و مدیریت سیاسی و صلح آمیز ”جمهوری اسلامی ایران، ترکیه و روسیه“ حل شود و از ادامه مداخله های کشورهای امپریالیستی و بیگانه پیشگیری شود.
--------------------------------------
سید علی قائم مقامی