سل ریوی، شایع‌ترین نوع بیماری سل

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز فارس، کارشناس بهداشت عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، سل، بیماری عفونی حاد یا مزمنی است که باعث درگیر شدن اعضای مختلف بدن و به ویژه ریه‌ها می‌شود.
ژاله راستی عمادآبادی افزود: بیماری سل بر اثر باکتری مایکو باکتریوم توبرکلوزیس ایجاد می‌شود. این بیماری می‌تواند همه اعضای بدن را مبتلا کند، اما ریه‌ها بیشتر درگیر می‌شوند که به همین علت، سل ریوی شایع‌ترین نوع سل است.
وی گفت: حدود یک سوم از جمعیت جهان سل نهفته دارند یعنی افرادی که باکتری سل را تنفس می‌کنند، آلوده می‌شوند، اما بدن قادر است با باکتری مبارزه و از تکثیر آن جلوگیری کند. در این صورت باکتری غیرفعال می‌شود، اما در بدن زنده می‌ماند.
کارشناس بهداشت عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با بیان این که ضعف سیستم ایمنی به هر علتی، باعث فعال شدن این میکروب می‌شود افزود: در افرادی که به سل نهفته آلوده شده اند، هنوز امکان سرایت بیماری وجود ندارد.
راستی عمادآبادی گفت: میکروب سل از راه سرفه، عطسه، صحبت کردن، آواز خواندن و تف کردن در هوا پراکنده می‌شود، مدت‌ها به صورت معلق در هوا باقی می‌ماند و باعث سرایت بیماری به افراد دیگر می‌شود. هر سرفه می‌تواند تا سه هزار ذره میکروبی وارد هوا کند.
وی افزود: تابش مستقیم نور خورشید در مدت پنج دقیقه باسیل‌های سل را می‌کشد، اما این ارگانیسم‌ها می‌توانند مدت‌ها در تاریکی زنده بمانند. تماس طولانی و نزدیک با بیمار، مکان‌های پرازدحام، کوچک، سربسته، کم نور، بدون تهویه و مرطوب، شرایط مناسب را برای انتقال عفونت ایجاد می‌کند.
کارشناس بهداشت عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با بیان این که این بیماری از راه آب، تماس جنسی، تزریق خون یا نیش حشرات منتقل نمی‌شود افزود: شایعترین علامت ابتلا به بیماری سل ریوی، سرفه پایدار به مدت دو هفته یا بیشتر است و ممکن است با دیگر علائم تنفسی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه یا پشت و خلط خونی و یا علائم عمومی و مشترک مانند تب، کاهش اشتها، کاهش وزن، بی حالی، تعریق شبانه، خستگی زودرس و ضعف عمومی همراه باشد.
راستی عمادآبادی گفت: غلظت ذرات عفونی در هوای آلوده و طول مدتی که فرد از آن هوا تنفس می‌کند، دو عامل تعیین کننده میزان خطر مواجهه با باسیل سل در یک فرد است.
وی گفت: اساس تشخیص سل ریوی آزمایش مستقیم و ساده خلط بیماران مشکوک است که برای این روش، از فرد مشکوک سه نمونه خلط جمع آوری می‌شود و مورد آزمایش میکروسکوپی قرار می‌گیرد. دیگر روش‌های تشخیصی شامل کشت خلط، رادیوگرافی قفسه سینه و تست پوستی «توبرکولین» است.
کارشناس بهداشت عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، افزود: شروع درمان دارویی در کاهش انتقال بیماری بسیار مؤثر است، به طوری که واگیری بیماری سل را به سرعت بعد از دو هفته از شروع درمان حتی در صورت مثبت بودن آزمایش خلط کاهش می‌دهد.
وی با بیان این که درمان ناکامل و ناقص بیماری سل به مراتب بدتر از درمان نکردن بیماران است افزود: ایمن سازی علیه بیماری سل با واکسن BCG جزو برنامه ایمن سازی کشوری است. با ایمن سازی نوزادان می‌توان از بروز موارد خطرناک‌تر این بیماری جلوگیری کرد. زمان تزریق این واکسن از بدو تولد تا ۱۲ ماهگی است.
کارشناس بهداشت عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، گفت: مهمترین راه پیشگیری از سل حذف منابع انتشار بیماری یعنی بیماران مبتلا به سل ریوی با اسمیر خلط مثبت از راه درمان مؤثر ضد سل است، اما با رعایت یک سری اصول کلی مانند ارتقای سطح بهداشت در جامعه و محیط زندگی افراد، آموزش بهداشت، وجود تهویه و نور کافی در اتاق بیماران و تغذیه مناسب می‌توان خطر انتقال عفونت را تا حدی کاهش داد.