یزد، شهرحسینیه ها

به گزارش خبرگزاری صداوسیما ،  اگر مسافر باشی و قصد سفر به یزد را داشته باشی، بدون شک یکی از جاهایی که قرار است ببینی بنای تاریخی میرچقماق است، معروفترین مکان تاریخی شهر یزد که نمادی برای معرفی این شهر هم هست.بنایی مرتفع با دومناره که از دور دستها پیداست؛ با کاشی کاری های آبی رنگی که هر کسی را به سوی خود جذب می کند. جلوی این بنا هم نخلی گذاشته شده که آنهم قدمتی دیرینه دارد. اینجا حسینیه امیرچخماق یزد است که در آن بیشتر روزهای سال مراسم مذهبی  برگزار می شود و در روزها وشبهای محرم نیز جایی برای روضه خوانی، نخل گردانی و تجمع هیئت هاست. حسینیه امیرچخماق یزد متعلق به قرن هشتم هجری شمسی به عنوان قدیمی ترین حسینیه یزد شناخته می شود . قدمت این حسینیه به مسافران می گوید ، که این شهر با نام حسین(ع) از دیرباز آشناست. می گوید ، که این شهر ، حسینی ست؛ شهری که در هرمحله اش کنار هرمسجد، یک حسینیه است.

یزد، استانی با بیش از 500 حسینیه است.شهری که به تعداد روزهای سال 365 حسینیه دارد. حسینیه هایی که اکثر روزهای سال چراغشان روشن است و ذکر امام حسین(ع) در آنها می پیچد. حسینیه هایی که هر کدام هیئتی جداگانه دارند و همه اهل محل ، از کودکان تا جوانان و پیرها را برای یک هدف بزرگ دور هم جمع می کنند.
 گوش کن یک دست هم دارد صدا
روزهای قبل از محرم وقتی در کوچه های شهر یزد قدم می زنی صدای هیئت به گوش می رسد. هیئت ها برای تمرین سینه زنی در حسینیه ها جمع می شوند. هر هیئت،هر سال یک نوحه خاصی را برای سینه زنی انتخاب می کند.
فقیه زاده، رئیس شورای هماهنگی هیئت مذهبی استان می گوید:شعرهایی که برای نوحه خوانی انتخاب می شود، شعرهایی موزون  به سبک سنتی است ومحتوایی قوی شامل مظلومیت سیدالشهدا (ع) و پیام عاشورا دارد.شاعران از یک ماه قبل محرم ، شعرشان را می سرایند  و به مداح محل می دهند و مداح به سبک سنتی شعر را تنظیم و با هیئتی ها تمرین می کند.

اینجا سبک سینه زنی ها هم متفاوت است. مردان در حسینیه ، با نظم قابل توجهی ، شانه به شانه با صفهایی پشت سرهم رو به قبله می ایستند و متناسب با آهنگ مداح یک ضرب، دو ضرب و سه ضرب  سینه می زنند و در بعضی از جاهای شعر با نوحه خوان همخوانی کنند.
سینه زنی هرهیئت حداقل نیم ساعت طول می کشد و بعد از آن نوحه خوان روضه ای می خواند و عزاداری را به پایان می رساند. زنان هم در طبقه بالای حسینیه می نشینند و با تماشای این عزاداری از داغ مظلومیت امامشان اشک حسرت میریزند.
حاج صادق ، یکی از هیئتی های یزد می گوید: از وقتی که یادم هست و بچه بودم همراه پدرم به هیئت می رفتم و حالا 60 سال است که سینه زن امام حسین(ع) هستم.

مجتبی یکی از جوانان هیئتی یزد هم می گوید: یکی از برکات ماه محرم این ست که حالمان را خوب می کند چون وقتی برای امام حسین(ع) سینه می زنیم غم های دنیا را فراموش می کنیم و دلمان می خواهد جوری زندگی کنیم که اماممان از ما راضی باشد.
 عزاداری هیئت ها فقط خاص یک مکان نیست، آنها هر شب  بعد از اقامه نماز مغرب و عشاء در حسینیه محله خود، با هماهنگی قبلی به چند حسینیه می روند و در هر حسینیه نیم ساعت عزاداری می کنند. آنها در دهه اول محرم تقریبا بیشتر حسینیه ها را می روند. هر حسینیه بعد از نماز مغرب و عشاء تا آخر شب، محل عزاداری و رفت و آمد هیئت های مختلف شهر است.

وقف روضه خوانی در یزد
علاوه بر حسینیه ها، خانه های سنتی هم در یزد هستند که وقف روضه خوانی برای امام حسین (ع) شده اند و در همه ایام سال به ویژه محرم چراغشان برای ذکر سیدالشهدا(ع) روشن است. يزدي ها چند روز قبل از محرم براي روضه خواني منازل خود را آب و جارو، سیاه پوش و خیمه پوش می کنند. روضه خوانی هم در یزد به شکل سنتی برپا می شود، ابتدای مجلس با چاوشی خوانی شروع می شود ، معمولا 3 روحانی روضه خوانی می کنند و بعد از منبر رفتن هرروحانی ، تعزیه خوانی و نوحه خوانی و سینه زنی هیئت ها اجرا می شود.
مسئول دبیرخانه بین المللی یزد، حسینیه ایران می گوید:آیین سنتی روضه خواني در برخي از منازل قديمي يزد سابقه اي طولاني دارد، خانه ملک ثابت درمحله سرسنگ با سابقه 230 سال از قدیمی ترین خانه هایی ست که در آن روضه خوانی می شود.
همچنین برپايي اين آئين سنتي، در خانه ي امام حسيني ها درمحله بازار نو، خانه وقفي درمحله تل ، خانه اصفهانيان درمحله لب خندق و خانه رشتي ها بيش از يکصد سال قدمت دارد.
علاوه بر ماه محرم در این دیار به مناسبتهای مختلف روضه برگزار می شود.روضه های  زنانه،روضه های صبح ها، روضه های اول ماه و پنجشنبه ها از این جمله است.
شهربانو یکی از زنان یزدی ست که در این باره می گوید : ما با برگزاری روضه ها در واقع حاجت خود را از امام حسین(ع) می گیریم و روزهای خود را با نام ایشان متبرک می کنیم. او گریه برحسین(ع) را موجب صفای دل می داند و می افزاید وقتی برامام حسین(ع) گریه می کنیم غمهایمان را فراموش می کنیم و یادمان می آید که هیچ مصیبتی از مصیبت سالارشهیدان بیشتر و بزرگتر نیست.
فاطمه یکی دیگر از زنان یزد می گوید : روضه هایی که ما برگزار می کینم یک جور دورهمی محله ای و فامیلی هم هست چون به برکت نام امام حسین(ع) از حال هم با خبرمی شویم.

مانند سرو آزاده
در یزد علاوه بر روضه خوانی و سینه زنی ایین خاص نخل گردانی هم برگزار می شود. در هر حسینیه یک نخل  وجود دارد که هرسال محرم مردم محله آن را سیاه پوش می کنند.نخل برداری یک از آیین های دیرینه این دیار است و قدیمی ترین نخل استان یزد هم با قدمت 450 سال در حسینیه امیرچخماق یزد قرار دارد .
  نخل سازه چوبي ست که به عنوان نماد تشييع پيکر مطهر حضرت سيدالشهدا(ع) است. نخل به شکل درخت سرو و به عنوان نماد آزادگی می سازند زیرا امام حسین(ع)  هیچ گاه در برابر ظلم سر خم نیاورد.یک طرف نخل را هم آیینه بندان می کنن زیرا امام حسین (ع) را آیینه تمام نمای انسانیت می دانند. 
هرسال محرم،ظهر عاشورا، مردان یزدی در ماتم شهادت مولايشان این نخل را بر روی دست هایشان گرفته و حسين حسين گويان ، دور حسینیه می گردانند.همزمان صدای اذان هم به نشانه تشییع پیکر امام حسین(ع) پخش می شود.
همچنین حضور همه مردم محل در کنار نخل هم به عنوان نماد وحدت بین محلات است.
یزد،حسینیه ایران

خصوصیات عزاداری مردم یزد موجب شده تا یزد را به عنوان حسینیه ایران بشناسند.

مسئول دبیرخانه یزد- حسینیه ایران می گوید یزد، به علت قدمت و کثرت حسینیه ها ، تعداد مجالس روضه خوانی، سبک سینه زنی ها و آیین های خاص عزاداری اش به حسینیه ایران معروف است.
آيت الله ناصري نماينده ولي فقيه در استان يزد هم  ، بابیان اینکه انقلاب اسلامی ایران برگرفته از فرهنگ عاشورا و امام حسین(ع) است،گفت: یزد به دلیل عشق و ارادت خاص مردمانش و با عزاداری های اصیل و با ارزش به حسینیه ایران معروف است و مردم ایران ، یزد را با مراسم مذهبی خوب می شناسند.
البته حسینیه های یزد، چراغشان فقط برای روضه خوانی روشن نمی شود و اعضای هیئت فقط برای عزاداری و سینه زنی دورهم جمع نمی شوند.هر حسینیه ای که فعال تر است محله سالم تر و جوانان پویاتری دارد.
در کناریکی از حسینیه های یزد زمین ورزشی فوتبال ساحلی ساخته شده و اعضای تیم هم از بچه های هیئت این محله هستند.

حسینیه ها، محلی برای کمک به نیازمندان 
فقیه زاده، رئیس شورای هماهنگی هیئات مذهبی استان می گوید: کارهای عام المنفعه ، برگزاری کلاسهای مختلف آموزشی ،اردوهای زیارتی، سیاحتی از جمله برنامه هایی ست که در حسینیه ها انجام می شود.
حاج رضا پیرمرد 80 ساله ای که در یکی ازمحله یزد زندگی می کند او می گوید:سال گذشته به خاطر یک حادثه خانه ام آتش گرفت نه پس اندازی داشتم ، همه زندگی ام در آتش سوخته بود اما چند نفر از خیران هیئت به من کمک کردند و خانه ام را از نو ساختند خداخیرشان دهد.
محبوبه یکی از زنان یزدی می گوید:من به علت فوت همسرم شرایط سختی داشتم با دو بچه واقعا نمی توانستم خرج زندگی ام را بگذرانم اما با کمک های خیران هیئت محله توانستم کاری برای خودم دست و پا کنم و حالا با این کارگاه قالی بافی زندگی ام بهتر شده است.
وقتی یزد، حسینیه جهان می شود
آیین های خاص عزاداری یزد هرسال گردشگران زیادی را از جای جای ایران و جهان به این دیار می کشاند تا تماشاگر شور و شعور حسینی مردمانش باشند.

فاطمی، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگر استان می گوید:به علت استقبال زیاد گردشگران خارجی کمیته گردشگری در یزد تشکیل شده تا راهنمای گردشگران باشد

تماشای آیین ها ی مختلف عزاداری یزد، ارائه پوستر و کتاب درباره امام حسین(ع) و روضه خوانی به زبان خارجی از برنامه های این کمیته است.
به حسینیه شاهزاده فاضل یزد می روم. در اینجا گردشگران زیادی به تماشای عزاداری های مردم نشسته اند و یک طرف هم یک روحانی دارد برایشان روضه انگلیسی می خواند. گردشگران با دقت به حرفهایش گوش می دهند از گوشه چشم بعضی هایشان اشکی سرازیر است و بعضی ها منقلب شده اند جلو می روم و با کمک مترجم از انها سوال می کنم.
کاترین از فرانسه آمده او می گوید:با شنیدن داستان مظلومیت حسین اشکم سرازیر شد و دلم شکست.
تلما هم گردشگر انگلیسی ست که می گوید: به نظرم حسین ارزش این همه عزاداری را دارد.
ثبت جهانی شهر یزد در فهرست اثار یونسکو، حضور زیاد گردشگران خارجی در این شهر  ، وجود حسینیه های زیاد و عزاداری های خاص یزد، موجب شد تا  امسال در اختتامیه اجلاس پیرغلامان و خادمان حسینی، یزد ازعنوان حسینیه ایران به حسینیه جهان تغییر کند. شهری که می تواند پیام عاشورا و قیام  امام حسین(ع) را به جهانیان برساند.
 
نویسنده: زهرا گنجعلی