مشروح سخنان وزیر امور خارجه در نشست «جامعه آسیا» در نیویورک

اهمیت دارد که آمریکا به (حرف های) خودش گوش کند! آمریکا می گوید "مثل یک کشور عادی رفتار کنید"، آیا یک کشور عادی و نرمال از هیچ پیمان بین المللی که آن را امضا کرده است خارج می شود؟ آمریکا فقط از برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) خارج نشده است، آنها (آمریکایی ها) تمایل دارند این اقدام خود را توجیه کنند و بگویند که توافقنامه (برجام) یک توافقنامه اجرایی (براساس اختیارات ریاست جمهوری) بود که کنگره هرگز آن را تائید نکرده بود اما آنها از توافقنامه هایی که کنگره آنها را تائید کرده بود نیز خارج شدند! آنها از پیمان موشک های هسته ای میان برد(INF) خارج شدند، آنها حتی از یونسکو هم خارج شدند! فکر می کنم هرچیزی که شما از آن نام ببرید آمریکا از آن خارج شده باشد! آنها از معاهده تغییرات اقلیمی خارج شدند! پس چه کسی است که مثل یک کشور نرمال رفتار نمی کند؟! این نخستین پرسشی است که آنها (آمریکایی ها) باید به آن پاسخ بدهند!
ما پای میز مذاکره بودیم، برایان هوک (فرستاده آمریکا در امور ایران) نیز خودش تا آوریل گذشته پای میز مذاکره بود. وی انتظار نداشت که به آن (توافقنامه) خاتمه داده شود. وی به معاون من گفته بود که این (توافقنامه) ادامه خواهد یافت. وی باور نداشت که رئیس جمهورش (ترامپ) کاری را بکند که کرد (از برجام خارج شد). اما اکنون وی مجبور است سیاستی را توجیه کند که اساسا سیاست محسوب نمی شود! این سیاست بسیار خطرناک است. آمریکا نه تنها قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد را نقض کرده است بلکه این کشور از سایرین نیز می خواهد که این قطعنامه را نقض کنند! تحریم هایی که آمریکا این بار اعمال می کند متفاوت با تحریم هایی است که در گذشته اعمال کرده بود. در گذشته آمریکا با هیچ مانعی در شورای امنیت سازمان ملل متحد روبرو نبود و می توانست بگوید تعدادی از قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل متحد وجود دارد که این قطعنامه ها از ایران می خواهد غنی سازی اورانیوم خود را متوقف کند و ایران نیز به این قطعنامه ها عمل نمی کند - هرچند ما با این گفته ها مخالف هستیم - اما دست کم آنها می توانستند این گونه استدلال کنند!
اما اکنون یک قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد وجود دارد که علنا می گوید هدف این قطعنامه این است که روابط تجاری ایران را عادی کند. این قطعنامه از کلیه کشورها درخواست می کند که این قطعنامه را اجرا کنند. اکنون آمریکا نه تنها خودش از این قطعنامه پیروی نمی کند بلکه می گوید بقیه دنیا نیز نباید از این قطعنامه تبعیت کنند. آمریکا یک گام جلوتر می رود و (به دیگران) می گوید اگر شما از (این قطعنامه) تبعیت کنید ما شما را مجازات خواهیم کرد! تا جایی که من اطلاع دارم و در چهل سال گذشته با سازمان ملل سر و کار داشتم، برای نخستین بار است که این اتفاق در سازمان ملل رخ می دهد یعنی یک عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد علنا از سایر کشورها می خواهد که قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل را نقض کنند و آنها را با مجازات تهدید می کند که اگر نقض نکنند مجازات خواهند شد!!
فکر می کنم این ایران نیست که باید تصمیم بگیرد بلکه بقیه اعضای جامعه بین المللی باید تصمیم بگیرند که آیا می خواهند اجازه چنین کاری را بدهند یا خیر؟ یا اینکه می خواهند جلوی این کار را بگیرند؟ ما می دانیم که آمریکا یک قدرت اقتصادی بزرگ است، ما می دانیم که آمریکا یک بازار بزرگ است، ما می دانیم که هیچ کس نمی خواهد بازار آمریکا را از دست بدهد اما دولت آمریکا باید درک کند که افراد این کار را از روی استیصال انجام می دهند چون انتخاب دیگری ندارند، این اجبار محض است. آیا ما می خواهیم روابط بین الملل را براساس اجبار شکل دهیم؟ آیا شما فکر می کنید که چنین چیزی دوام خواهد داشت؟ این ها پرسش های مهم برای کسانی است که به صلح و ثبات بلند مدت در جهان علاقه مند هستند. این افراد می پرسند که آیا زور و اجبار قابل ادامه یافتن است؟ من به عنوان یک دیپلمات که زندگی خود را صرف این کار (دیپلماسی) کردم باید بگویم که ما نمی توانیم بپذیریم که زور و اجبار را می توان ادامه داد!
ما نمی توانیم بپذیریم که اجبار باید قانونِ بازی باشد. ما ایده آل گرا نیستیم. ما می دانیم که بازی قدرت در روابط بین الملل یک واقعیت است اما قدرت باید به وسیله قوانینی تعدیل شود در غیر این صورت ما در جنگل زندگی خواهیم کرد. من نمی خواهم حرف های خود را تکرار کنم و تاریخ را بیان کنم. ما یک امپراطوری داشتیم که بر جهان حکومت می کرد و سابقه حکومت آن بسیار بیشتر از کل تاریخ موجودیت آمریکا بود اما این امپراطوری پایان یافت. امپراطوری ها به پایان خود می رسند. ما باید بدانیم که آیا می خواهیم یک شیوه عملی را ایجاد کنیم که بیش از امپراطوری ما طول عمر داشته باشد؟

مجری نشست گفت: آیا ما در یک بن بست قرار داریم که هیچ راه حلی ممکن نیست، آیا این جنگِ سرد است؟ آیا این چیزی است که همچنان ادامه خواهد یافت؟ آیا شما مسیر یا موضوعی را متصور هستید که روی میز مذاکره مطرح شود و درباره اش با آمریکا گفتگو شود؟
محمد جواد ظریف در پاسخ گفت: همانطور که گفتم آمریکا میز را ترک کرد، میز همچنان وجود دارد، این طور نیست که هیچ میزی نباشد، آمریکا به میز جدید نیاز ندارد. میز وجود دارد. قطعنامه وجود دارد، توافقنامه وجود دارد، من درباره تمام توافقنامه (برجام) مذاکره کردم. من می دانم که نه ایران و نه آمریکا، هرگز به یک توافقنامه بهتر دست نخواهند یافت. این (برجام) توافقنامه ای نیست که من آن را دوست داشته باشم، می توانم تضمین کنم که با وجود همه حرف های خوبی که رئیس جمهور ترامپ از جانب جان کری وزیر خارجه سابق آمریکا مطرح کرد اما این توافقنامه (برجام) چیزی نیست که جان کری دوست داشته باشد اما این توافقنامه بهترین توافقنامه ای بود که هر دوی ما توانستیم به همراه پنج نفر دیگر در اتاق مذاکره به آن دست یابیم.

روندی که وجود داشت بسیار دشوار بود. ما تضاد منافع داشتیم ، فقط تضاد منافع ایران و آمریکا مطرح نبود حتی بین آمریکا و همپیمانان اروپایی اش نیز تضاد منافع وجود داشت. تضاد منافع بین آمریکا و روسیه و چین وجود داشت. تضاد منافع زیاد بود. تضاد منافع از خارج نیز مطرح بود. افرادی بودند که من مفهوم جدیدی را برایشان در نظر گرفتم و نامش را (B-team) گذاشتم (یعنی تیم بِ ها) که شامل بی بی (بنیامین نتانیاهو) ، بولتون، بن زاید و بن سلمان بود! که چهار (ب) بودند (خنده حاضران و ظریف)، الجزایری ها اکنون می گویند که ما خواستار سه ب (حرف ب) نیستیم. اما اکنون دنیا نباید این چهار ب (حرف ب) را بخواهد! (خنده حاضران)
آنها از همان آغاز این (برجام) را نمی خواستند. آنها از روز نخست این (برجام) را دوست نداشتند اما این توافقنامه بهترین توافقنامه ای بود که ما می توانستیم به آن دست یابیم. فکر می کنم که این توافقنامه در آینده نیز بهترین توافقنامه ای است که می توان به آن دست یافت. رئیس جمهور ترامپ شاید به توانایی معامله گری خود اعتقاد داشته باشد اما دیدیم که این توانایی درباره کره شمالی چگونه بود؟ ما نمی خواهیم که فقط جلوی دوربین ها عکس گرفته شود و یک سند دو صفحه ای تدوین شود!
ما بسیاری از این عکس های جلوی دوربین را داشتیم و یک سند یکصد و پنجاه صفحه ای داشتیم. این توافقنامه به تمام جزئیات پرداخته است چون توافقنامه براساس عدم اعتماد بود. این توافقنامه براساس اعتماد نبود. هیچ کسی به طرف مقابل خود اعتماد نداشت. ما نباید به طرف مقابل اعتماد کنیم. بین ایران و آمریکا تاریخ وجود دارد. پس هیچ کس به طرف مقابل اعتماد نداشت. ما دقیقا تمام کارهایی را که قرار بود انجام شود با جزئیات تمام توضیح دادیم. اما اکنون رئیس جمهور ترامپ می گوید که خواستار چیزی است که بهتر باشد. بله شاید وی خواستار چیز بهتری باشد اما وی تا زمانی که می خواهد خواسته اش را دیکته کند به آن دست نخواهد یافت.