قطب تولید فرش نیازمند توجه مسئولان

فرش بافي در استان همدان از گذشته هاي دور رواج داشته است . بر اساس نوشته هاي سسيل ادواردز (محقق و تاجر انگلیسی فرش) حدود۴۰۰ سال قبل شاه طهماسب تعدادي فرش براي مسجد جامع سليمانيه در امپراطوری عثمانی فرستاده كه چند تخته از آنها در درجزين همدان بافته شده است. وجودكاروانسراها وكارگاههاي قاليبافي در همدان حكايت از رونق اين حرفه درگذشته دارد . در دهه های گذشته بيشتر فرشهاي كشور بویژه منطقه غرب كشور از شهر همدان ( سراي گمرك) به كشورهاي اروپایي، كانادا وآمريكا صادر مي شده است. 

 

فرش همدان دارای برخی ویژگی هایی در نقشه، بافت درشت ، استفاده از رنگ های گرم، تنوع در تولید و شیرازه متصل است . بر اساس آمار در استان حدود ۳۴ هزار نفر به طور رسمی و ۵۰ هزار نفر به طور غیر رسمی سالیانه حدود۶۰ هزار متر مربع فرش می بافند. این در حالی است که برخی کارشناسان آمار بافندگان فرش را در دهه۶۰ شمسی تا دویست هزار نفر هم ذکر کرده اند.

فرش های استان بیشتر در طرح های ماهی درهم،ساروق،چهار فصل،شاه عباسی، تبریزی ،گل حیدری، هراتی، انجلاس، جوزان، افشار ، مهربان ، عشوند و سالاری بافته می شود و به علت ارزان بودن بیشتر جنبه تجاری دارد و به آمریکا و اروپا صادر می شود.

 

آقای متین ، رئیس سازمان صمت استان از ثبت جهانی برندهای فرش جوزان ملایر، مهربان کبودراهنگ و سالار نهاوند گفته و گفته ثبت برند فرش رزن، اسدآباد و همدان نیز در دستور کار است.

آقای بابایی، رئیس پیشین اداره فرش همدان درمورد اهمیت صنعت فرش معتقد است ارزش افزوده صد در صدی دارد و با سرمایه اندک می توان اشتغال بالایی را برای استان و کشور ایجاد و ۲۵ شغل جانبی نظیر پشم‌چینی، چله کشی ،حلاجی، نخ‌ریسی، پرداخت و بازرگانی فرش را فعال کرد.

 

با وجود ظرفیت های بالقوه و بالفعل در این صنعت ، تولید فرش دستبافت و بازار آن در همدان این روزها رونق پیشین را ندارد و صادرات آن هم به طرز چشمگیری کاهش یافته است.

رئیس اداره فرش سازمان صنعت ،معدن و تجارت استان همدان می گوید صادرات فرش در سال ۹۵ بیش از یک میلیون و هشتصد هزار دلار و در سالهای ۹۴ و ۹۳ هم به ترتیب بیش از ۸۰۹ هزار ، و یک میلیون و چهار صد هزار دلار بوده در حالی که این میزان در سال جاری و سال قبل به حدود۳۰۰ هزار دلار رسیده است. او علت این روند نزولی را تحریم های آمریکا ضد ایران می داند که مستقیم روی صادرات فرش به این کشور تاثیر داشته است.

 

آقای حسینی طراح فرش ، به روز کردن طرح و نقشه را در این صنعت ضروری می داند و معتقد است فرش باید برای مشتری بافته شود نه اینکه بافته شود تا به فروش برسد.او آگاهی از فرهنگ سایر کشورها و علاقمندی آنها به رنگ و طرح های مختلف را از جمله اقدامات مهم و موثر در بازاریابی فرش می داند.

آقای نبوی یکی دیگر از تولیدکنندگان فرش دستبافت با اشاره به اینکه تشویق‌های صادراتی فقط برای تاجر و صادرکننده است، می افزاید : اهمیت تولیدکننده بیشتر از صادرکننده است و دولت هم باید تشویق‌ها و حمایت‌های قانونی از تولیدکننده داشته باشد.

آقایان ترابیان و فرهادی مدیران صنعت، معدن و تجارت نهاوند و کبودراهنگ هم بیمه، بازنشستگی و عدم دریافت تسهیلات مناسب را از مهم ترین مشکلات فرش بر می شمارند.

 

خانم محمدی، بافنده فرش دستبافت در کبود راهنگ دلالان را از مشکلات صنعت فرش می داند و می گوید دلال، فرش مرا ۴ میلیون تومان می خرد و۱۰ میلیون تومان در بازار می فروشد.

آقای اکبری ، دیگر فروشنده فرش، ورود فرش ماشینی را آفت رشد و توسعه هنر ایرانی می داند و می گوید : ورود فرش‌های ماشینی و تبلیغات گسترده آنها به همراه قیمت ارزان ، بخش عمده‌ای از بازار فرش دستباف را گرفته است.او می گوید: به علت افزایش هزینه و قیمت مواد اولیه ، فرش دستباف با قیمت گزافی به دست مصرف کننده می رسد و بسیاری از مردم توانایی خرید آن را ندارند به همین خاطر فرش های ماشینی خریداران بیشتری دارد .

آقای خاکسار متخصص طب کار نیز با اشاره به مشکلاتی همچون کم سویی ، مشکلات عضلانی و ریوی ضرورت بیمه آنان را یادآور می شود.

 

رئیس اداره فرش استان آمار بیمه شدگان را ۱۳ هزار و ۳۲۳ نفر اعلام می کند و می گوید در حال حاضر سایت تامین اجتماعی بسته است ولی قرار است امسال سهمیه ای اختصاص یابد تا بتوانیم شماری دیگر را هم بیمه کنیم.

آقای خزندی با تایید نقش واسطه ها در بازار می افزاید ما سعی کرده ایم با تقویت شرکت تعاونی ها در همه شهرستانها نقش دلالان را کمرنگ تر کنیم اگرچه این اقدام زیاد تاثیرگذار نبوده است.

آقای فراشی کارشناس فرش نیز پرداخت تسهیلات در قالب مشاغل خانگی به منظور تقویت و ایجاد اشتغال توسط قالی بافان را از رویکردهای حمایتی دولت برمی شمارد و می افزاید: طبق آمار اداره فرش همدان هر ساله حدود ۲ هزارو ۴۰۰ ساعت دوره آموزشی با تمرکز در روستاها برگزار می شود که کمک کرده تا فرش بافان همه کارهای مربوط به بافت قالی همچون چله کشی ، دارگردانی و نقشه خوانی را انجام دهند و با طرح های مختلف آشنا شوند.

 

آقای روستایی، کارشناس فرش مهم ترین علت پایین آمدن صادرات در سالهای اخیر را ناشی از تحریم ها و بالا رفتن قیمت مواد اولیه می داند.این کارشناس با اشاره به شرایط تحریم و بازار وسیع داخلی معتقد است بانک ها از طریق تسهیلات می توانند مردم بویژه زوج های جوان را به خرید فرش دستبافت تشویق کنند و رونق را به بازار بازگردانند. 

او همچنین جمع آوری ، تهیه و شستشوی پشم را در استان با توجه به دام های فراوان ، از راهکارهای پایین آوردن قیمت مواد اولیه می داند و می گوید این در حالی است که بسیاری از گله داران و عشایر پشم گوسفندان خود را یا دور می ریزند و یا به بهایی اندک به دلالان می فروشند. 

آقای زبردست رئیس اتاق بازرگانی استان هم با تاکید بر ضرورت هماهنگی بیشتر بین بافندگان و تجار فرش معتقد است باید به دنبال کشف بازارهای جدید باشیم .

آقای صفایی مدیر صنعت معدن و تجارت ملایر نیز صادرات غیر مستقیم را راه حلی برای فروش می داند و می گوید : از آنجایی که امکان صادرات مستقیم به کشور آمریکا و برخی کشورهای اروپایی وجود ندارد می توانیم ابتدا به یک یا چند کشور صادر و از آن کشورها با استفاده از تاجران و کشورهایی که منعی در صادرات ندارند اقدام به صادرات کنیم.

 

 

بازاریابی مناسب می تواند به رونق دوباره این هنر کمک فراوانی کند. ضعف بازاریابی در این صنعت ، نقش مهمی در روند نزولی صادرات فرش دستبافت داشته است. تمرکز صادرات فقط به یک یا چند کشور خاص باید با تدارک مشتریان متنوع از کشورهای مختلف جایگزین شود و تبلیغات بازاریابی و آموزش های لازم به بازاریان برای افزایش فروش و افزایش سهم بازار باید مورد توجه قرار گیرد. همچنین برگزاری برخی همایش های کاربردی در این زمینه و انجام برخی اقدامات علمی در سطح رشته های دانشگاهی و فنی شاید بتواند حال و روز فرش را بهتر کند.