قانون «جاستا» ودلایل عدم اجرای آن در امریکا

 هر چند که نقش عربستان سعودی در پشتیبانی از حملات 11 سپتامبر به دلایل مختلف تا مدتها مورد بحث قرار نگرفت اما پس از انکه برای همگان آشکار شد که 15 نفر از 19 تن عامل حملات 11 سپتامبر که به مرگ بیش از 3000 تن انجامید، شهروند عربستانی بودند کنگره آمریکا ظاهرا برای پاسخ گویی به افکار عمومی این کشور با ابطال وتوی باراک اوباما به قانون معروف «عدالت علیه حامیان اعمال تروریستی» یا «جساتا» رسمیت بخشید.
تصویب قانون جاستا که بر اساس آن خانواده های قربانیان حملات یازده سپتامبر می توانند در دادگاه های ایالات متحده از عربستان سعودی بابت حمایت از عاملان این حملات شکایت کنند، مدتهاست که موجبات نگرانی رییس جمهور امریکا و حکومت آل سعود را فراهم کرده است.
رئیس‌جمهوری سابق آمریکا، با توجه به اقدام کنگره این کشور به تصویب «‌قانون عدالت علیه حامیان تروریسم»، موسوم به جاستا، بارها تأکید کرد که تصویب این قانون در شرایط فعلی می‌تواند پیامدهای وخیمی برای آمریکا داشته باشد.
این مصوبه کنگره برای بار نخست در ماه مه گذشته با اکثریت قاطع در مجالس سنا و نمایندگان تصویب شود و به این ترتیب کنگره با شکستن وتوی رئیس جمهور سابق امریکا با تاکید بر مصوبه قبلی خود اجرایی شدن طرح "مقابله با حامیان تروریسم" را قانونی کرد که این قانون به خانواده‌های قربانیان حملات 11 سپتامبر اجازه می‌دهد از عربستان سعودی شکایت و دریافت غرامت کنند.
ریچارد بلامنتال، سناتور دموکرات از کانکتیکات در این باره گفت: پانزده سال بعد از این تراژدی، همچنان آگاهی ما از واقعیت بیشتر می شود، اما شواهد و مدارک محکمی هست که نشان می دهد دولت سعودی یا دست کم سازمان ها و عاملانی در دولت سعودی، مشوق و حامی یکی از بزرگترین کشتارهای جمعیِ ایالات متحده بوده اند.
تصویب این قانون آشوبی در پادشاهی سعودی که روابط پرتنشی با دولت اوباما داشته است برپا کرد. سعودی ها دولت اوباما را به «توانبخشیِ دوباره» ایران محکوم کردند و با انکار نقش خود در 11 سپتامبر فشار شدیدی بر واشنگتن وارد کردند تا جلوی تصویب این قانون را بگیرند، تلاشی که سرانجام بی ثمر ماند.
وزارت خارجه عربستان تصویب قانون عدالت علیه حامیان تروریسم جاستا در کنگره آمریکا را محکوم کرد، و به آمریکا هشدار داد که خود این کشور از این قانون متضرر خواهد شد. وزارت خارجه عربستان با صدور بیانیه ای، تصویب قانون «عدالت علیه حامیان تروریسم» (جاستا) را «عامل یک نگرانی بزرگ» توصیف کرد.
در این بیانیه که خبرگزاری رسمی عربستان (واس) آن را منتشر کرده، تأکید شده است که تضعیف مصونیت حکومت ها، بر تمام کشورها از جمله آمریکا تاثیر منفی خواهد گذاشت.
به گزارش روزنامه «المصریون» چاپ قاهره تحلیل گران سیاسی پیش بینی کرده اند که ریاض این اقدام آمریکا را همچون «خنجری از پشت» تلقی می کند هر چند که رئیس جمهور آمریکا از قبل هم با تصویب این قانون به اعتبار این که امنیت ملی کشورش را در معرض خطر قرار می دهد، مخالفت کرده بود.
قانون جاستا در کنگره آمریکا- که به خانواده های قربانیان حملات یازدهم سپتامبر این اجازه را می دهد تا علیه عربستان اعلام شکایت کرده و از این کشور درخواست غرامت کنند - در شرایطی تصویب شده است که ریاض به شدت از نظر اقتصادی در تنگناست. علاوه بر این ریاض در شرایط فعلی نگران است ترامپ از شراکت و همکاری با دیگر کشورهای خاورمیانه، آن هم در زمانی که منطقه دچار بی‌ثباتی و درگیری‌ است، عقب‌نشینی کند، زیرا ترامپ بار‌ها در مناظره‌های انتخاباتی اعلام کرده است که آمریکا باید تعهدات امنیتی خود را در برابر دیگر کشورهای جهان کاهش دهد.
به همین دلیل شاهزاده «ترکی فیصل» رئیس اسبق سازمان اطلاعات سعودی پس از انتخاب ترامپ در اظهارنظری، ابراز امیدواری کرد که ترامپ راه رؤسای جمهور گذشته آمریکا در دوستی با اعراب حاشیه جنوبی خلیج‌فارس را ادامه دهد، علاوه بر آن شاهزاده فیصل برادر وزیر سابق خارجه سعودی و کلید دار مناسبات دولت آمریکا با ریاض نیز در سخنانی با اشاره به مجبور بودن رئیس‌جمهور جدید آمریکا برای تعامل با عربستان، همچون مورد سازمان ملل، به دلارهای نفتی این کشور تکیه کرد و با تهدید ضمنی رئیس‌جمهور منتخب آمریکا ترامپ، گفت: دارایی‌های عربستان در ایالات متحده، از کل دارایی‌های دولت این کشور بیشتر است.
گفتنی است پول‌های عربستان که شاهزاده فیصل به آن اشاره کرده حدود 7 تریلیون دلار سهام و قرضه فریز شده در آمریکاست که آمریکایی‌ها با مطرح کردن قانون جاستا و دریافت غرامت از مقام‌های سعودی می توانند 2 تریلیون دلار از آن مبلغ را برداشت کنند.
روابط عربستان و آمریکا به دنبال به قدرت رسیدن اوباما در اوایل سال 2009 به طور روزافزون رو به ضعف گذاشت اما با وجود این همکاری دو کشور در برخی زمینه‌ها از جمله تحولات سوریه و یمن و ... تحت تاثیر رابطه سیاسی قرار نگرفت و عربستان از تابستان 2014 در ائتلاف موسوم به ضد داعش آمریکا مشارکت کرد.

------------------------------------------
امین نجار