صنعت نفت و گاز همچنان کم بهره از توان بخش خصوصی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ فعالان صنعت داخلی نفت با بهره مندی از توان فنی و مهندسی سال هاست که در این حوزه به ساخت محصولات، تجهیزات و اجرای طرح مشغول هستند اما این ظرفیت جایگاه چندانی در پروژه های کلیدی نفت و گاز ندارد.
رضا پدیدار رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی تهران و فعال حوزه صنعت نفت و گاز میزان استفاده از توان بخش خصوصی در این صنعت را 30 درصد می داند و 70 درصد از ظرفیت بخش خصوصی در این حوزه بدون استفاده مانده است.
این فعال حوزه صنعت نفت با اشاره به طرح های در دست اجرای وزارت نفت و تاکید بر بهره گیری 51 درصدی از توانمندی داخلی در اجرای طرح ها ؛ شناسایی توانمندیها و ظرفیت های داخلی و به روزرسانی این توانمندی را از الزاماتی می داند که باید در رقابت با شرکت های بین المللی مدنظر قرار گیرد.
صنعت نفت که سابقه ای بیش از 100 سال در ایران دارد ، همچنان دارای فاصله ای معنا دار از نظر فناوری و مدیریت طرح ها با رقبای جهانی است .
فعالان بخش خصوصی صنعت نفت اذعان دارند چیزی از رقبای کره ای، ترکیه ای و پیمانکاران نفت و گاز در دیگر کشورها کم ندارند اما مقررات دست و پاگیر دولت را هم عامل بسته شدن دست خود در اجرای طرح ها می دانند.
این عده معتقدند لازمه توانمندسازی بخش خصوصی این است که این بخش به رسمیت شناخته شود.
این در حالی است که بخش خصوصی ما در حوزه نفت و گاز با نبود زیرساخت ها امکان حضور فعالانه در مناقصه ها را ندارد و به تعبیری در حال احتضار است.
به گفته این فعالان ، رقبای خارجی پس از امضای قرارداد بلادرنگ 25 درصد ارزش طرح را به صورت وام ارزان قیمت دریافت می کنند اما شرکت های داخلی از این امتیاز بی بهره اند و تا زمانی که صندوق توسعه ملی تسهیلات لازم را در اختیار بخش خصوصی قرار ندهد ، فرصتی برای شکل گیری رقابت عادلانه میان شرکت های ایرانی و شرکت های بین المللی به وجود نمی آید و این شرکت های ایرانی هستند که در عمل فرصت ها را از دست می دهند.
اکنون که شرایط حضور شرکت های بزرگ بین المللی نفت و گاز در ایران فراهم شده و قراردادهای متعددی نیز در این باره امضا شده امیدواری به استفاده از توان داخلی نیز بیشتر شده است.
حمیدرضا صالحی فعال حوزه نفت و گاز می گوید : با استفاده از ظرفیت های داخلی باید کاری کنیم که در قراردادهای نفت و گاز همیشه یک پای کار ، بخش خصوصی ایرانی باشد.
وی در این حال وجود شرکت های شبه دولتی و خصولتی را مایه نگرانی بخش خصوصی می داند و می افزاید: ما نمی خواهیم در یک شب این شرکت ها از صحنه اقتصاد ما حذف شوند اما درخواست ما این است در طرح هایی که به این شرکت ها بابت برخورداری از توان مالی بالا واگذار می شود این شرکت ها به جای ایجاد شرکت های پایین دستی متناظر، از توان بخش خصوصی ایرانی استفاده کنند.
برخی از فعالان صنعت نفت و گاز هم می گویند شرکت توتال چون هزینه پروژه را تامین می کند در عمل یک شرکت مهندسی فرانسوی را که از نظر خود مورد قبول بوده به عنوان پیمانکار مهندسی قبول کرده است ، بنابراین شرکت های ایران در بهترین حالت می توانند پیمانکار درجه دو و سه برای انجام یک قسمت از کار مهندسی طرح ها باشند.
رضا خیامیان رئیس انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت اگرچه شراکت را با شرکت های خارجی را لازمه به روز شدن فناوری در صنعت نفت می داند اما معتقد است : باید با توانمندی شرکت های داخلی بتوانیم کالاهای فناورانه در حوزه نفت و گاز را به پیمانکاران خارجی تحویل دهیم و همچنین بتوانیم این محصولات را به خارج از کشور صادر کنیم در غیر اینصورت
دیگران از بازار خوب ایران استفاده می کنند و ما این بازار را از دست خواهیم داد که به معنی ایجاد اشتغال در کشورهای خارجی به جای ایجاد اشتغال در ایران است.
وی به اشاره به اینکه قراردادهای جدید نفتی در صورت استفاده از توان داخلی ظرفیت بزرگی برای اشتغال دارد ، گفت :? اگر کل قراردادهای جدید نفتی اجرایی شود آن هم با بکارگیری توان داخلی ؛ برای بخش بزرگی از جوانان تحصیلکرده ایرانی اشتغال ایجاد می شود.
خیامیان در این حال معتقد است : از آنجا که خرید خارجی شیرین است و منفعت هایی را برای برخی ها
می اورد ، امکان دارد با شکل گیری زد و بندهایی با طرف های خارجی از توانمندی شرکت های داخلی به اندازه کافی استفاده نشود بنابراین باید تلاش کرد تا جلوی شکل گیری فساد هم گرفته شود.
محمدرضا نعمت زاده مشاور ارشد وزارت نفت هم اگرچه معتقد است قراردادهای اخیر نفتی که با شرکت های خارجی منعقد شده فرصت خوبی را برای شرکت های ایرانی در مشارکت برای اجرای طرح ها فراهم کرده است ، از تضمین های دولتی برای بهره گیری بیش از 51 درصدی از توان داخلی نیز خبر می دهد.
محمدرضا نعمت زاده می گوید: هرچه شرکت های داخلی در طرح های نفت و گاز بیشتر درگیر شوند، اشتغال بیشتر و درآمد ملی اضافه می شود از این رو در پیوست ها و متن قرارداد به صورت مکتوب پیش بینی های لازم برای استفاده حداکثری از توان داخل صورت گرفته است و برای شرکت هایی که از توانمندی داخلی بیشتر استفاده کنند امتیازاتی در نظر گرفته شده است.
همچنین شرکت هایی که برابر قرارداد از توانمندی ایرانی کمتر استفاده کنند تا 10 درصد قرارداد جریمه خواهند شد.
بنابر این گزارش ؛ صنعت داخلی نفت و گاز در مشارکت فعالانه اجرای طرح ها با شرکت های بین المللی است که می تواند علاوه بر ارتقای توانمندی موجود از فناوری های نوین نیز بهره مند شود.