گمانه هایی درباره چرایی سفر ولیعهد عربستان به ترکیه

محمد بن نایف ولیعهد عربستان روز پنج شنبه به آنکارا رفت و با شماری از مقام های این کشور از جمله بنعالی ییلدیریم نخست وزیر ترکیه دیدار و درباره روابط دوجانبه و مسائل منطقه از جمله پرونده سوریه گفتگو  کرد. 

محمد بن نایف روز پنجشنبه همچنین با مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه دیدار کرد، چاووش اوغلو پس از این دیدار گفت آنکارا و ریاض سیاست ها ، مواضع و دیدگاههای همسویی درباره تحولات و مسائل منطقه  دارند و دو کشور در سازمان های بین المللی رویکردی یکسان دارند.

بر اساس گزارش ها، رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه هم رز جمعه در کاخ خود میزبان ولیعهد سعودی بود. 

ولیعهد سعودی در شرایطی به آنکارا رفته که با توجه به برخی تحولات گمانه هایی را می توان در باره چرایی این سفر مطرح کرد. به نظر می رسد مواضع ریاض پس از کودتای نافرجام ترکیه، مواضع مصر در قبال بحران سوریه، تهدید مقام های امریکایی به اتخاذ تصمیم های غیر دیپلماتیک در بحبوحه تنش با روسیه در سوریه، تصویب قانون امکان شکایت خانواده های قربانیان 11 سپتامبر از عربستان و احتمالا درخواست میانجیگری از ترکیه برای کاهش تنش و از سرگیری روابط با تهران از جمله شرایطی است که می توان در پیوند با سفر بن نایف به آنکارا تحلیل کرد.

در مورد گمانه اول باید گفت پس از آنکه کودتای نافرجام در ترکیه به وقوع پیوست این سوءظن به مقام های ریاض به وجود آمد که در کودتا دست داشته اند به ویژه اینکه علاوه بر سکوت عربستان در قبال کودتای ترکیه، عادل الجبیر وزیر امور خارجه عربستان در واکنش به رویکرد دولت ییلدریم که خواستار عادی سازی روابط با دمشق شده بود گفته بود: «ترکیه به خوبی می داند قادر نیست به این سادگی به معارضین سوری خیانت کند"، در این چارچوب می توان  این سفر را نوعی دلجویی  و عذرخواهی از آنکارا ارزیابی کرد.

گمانه دوم مربوط به مواضع اخیر سامح شکری وزیر امور خارجه مصر می تواند باشد که گفته بود رویکرد کشورش با عربستان در قبال بحران سوریه یکسان نیست و علاوه بر این، حضور پررنگ الازهر در نشست مذاهب اهل تسنن در گروزنی که وهابیت را خارج از اهل تسنن دانست از پایان ماه عسل روابط قاهره/ ریاض حکایت داشت و بنابر این، سفر نایف به آنکارا بیانگر نوعی تلاش برای همگرایی با ترکیه  است که این مسئله نیز از لغزنده بودن اتحادهای دیگر کشورها با ریاض حکایت دارد.

گمانه سوم را می توان در چارچوب تهدید مقام های دولت باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا به بررسی واکنش های سخت تر به پیشروی های ارتش سوریه با پشتیبانی روسیه در حلب مطرح کرد که از این منظر این سفر می تواند در چارچوب هماهنگی دو کشور برای تسلیح بیشتر گروههای تروریستی و انتقال آنها به سوریه تحلیل شود.

گمانه چهارم را می توان در چارچوب تصویب قانون شکایت از سعودی ها به اتهام مشارکت در حملات تروریستی 11 سپتامبر تحلیل کرد به این نحو که سعودی ها اکنون خود را در بدترین شرایط می بینند و بنابر این به دنبال فضای تنفسی در منطقه هستند، کاهش تنش با ایران و استفاده از نفوذ تهران برای رهایی از بسیاری از چالش های منطقه ای از جمله در یمن می تواند این فضای تنفسی را برای سعودی ها به وجود آورد بنابر این سفر ولیعهد سعودی  به آنکارا در چارچوب درخواست میانجیگری از ترکیه برای از سرگیری روابط با ایران هم قابل تحلیل است.

اینکه برخی رسانه ها در حاشیه سفر محمدبن نایف ولیعهد سعودی به ترکیه یادآور شده اند که این سفر یک روز پس از سفر غیر منتظره محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان به آنکارا صورت می گیرد در این چارچوب قابل اشاره است.

------------------------

بررسی  و تحلیل / رضا محمدمراد